Oponiaki pterionalno-oczodołowe – zasady leczenia operacyjnego

Wstęp i cel pracy: Celem pracy jest przedstawienie opartej na własnym materiale analizy oponiaków pterionalno-oczodołowych (OPO), ze szczególnym uwzględnieniem aspektów technicznych leczenia operacyjnego, mających ograniczyć występowanie – często spotykanych – guzów na- wrotowych.
Materiał i metody: Analizie poddano 21 osób z OPO, wśród których było 17 kobiet i 4 mężczyzn. W 13 przypadkach guzy miały charakter pierwotny, w 8 nawrotowy. U każdego chorego wykonano badanie metodą rezonansu magnetycznego oraz badanie tomografii komputerowej w programie kostnym.
Wyniki: Czas trwania wywiadu chorobowego wynosił 2–48 mies., a ponowne operacje guzów nawrotowych przeprowadzono 4–11 lat od pierwszej operacji. Objawami klinicznymi analizowanych guzów były wytrzeszcz gałki ocznej, zaburzenia ostrości wzroku, ograniczenie pola widzenia, podwójne widzenie, ból w okolicy pterionalno-oczodołowej, guz wyczuwalny przez powłoki, zaburzenia czucia w zakresie zaopatrzenia nerwu trójdzielnego oraz padaczka. W 4 przypadkach przeprowadzono częściową resekcję guza. Obserwacja po leczeniu operacyjnym trwała 2–148 mies. Nie stwierdzono nawrotu guzów usuniętych radykalnie.
Wnioski: Oponiaki pterionalno-oczodołowe stanowią szczególną grupę guzów podstawy czaszki mających dwa komponenty, tj. właściwy, rozrastający się en plaque oponiak oraz rozległą hiperostozę. Duża częstotliwość nawrotów w tej grupie guzów wskazuje na konieczność możliwie radykalnego leczenia operacyjnego. Ważnym, tak ze strony techniki operacyjnej, jak i rokowania, jest doszczętne usuwanie przebudowanej hiperostotycznie kości. Leczenie omawianych guzów wiąże się często z koniecznością rekonstrukcji opony twardej i sklepistości czaszki, natomiast nie zmusza ono do rekonstrukcji ścian oczodołu.


Background and purpose: The purpose of the paper is to present an analysis of pterional-orbital meningiomas, based on our own materials and focusing particularly on those technical aspects of the surgical treatment which are supposed to limit the frequent recurrence of lesions.
Material and methods: Twenty-one cases of pterional-orbital meningiomas in 17 women and 4 men were studied. The lesions were of primary type in 13 cases, and of recurrent type in another 8 cases. Each patient underwent an MRI study and a CT study in the bone programme. Results: The medical history of patients ranged from 2 to 48 months; reoperations of recurrent lesions were performed between 4 and 11 years after the first surgery. The clinical symptoms of the studied tumours included: exophthalmos, disorders of visual acuity, visual field defects, diplopia, pain in the pterional-orbital region, lesion palpable through the integuments, dysesthesia in the area supplied by the trigeminal nerve, and epilepsy. Partial resection of the lesion was performed in 4 cases. Follow-up time ranged from 2 to 148 months. No recurrence of radically resected tumours was observed.
Conclusions: Pterional-orbital meningiomas constitute a specific group of skull-base tumours that are characterized by two distinctive attributes: proliferating meningioma en plaque, and extensive hyperostosis. A high rate of recurrence in this group of tumours should imply the necessity of surgical treatment as radical as possible. One should emphasize the significance of a complete excision of the hyperostotically-changed bone, both for the technical aspect of the surgery and for the prognosis. The treatment of the discussed lesions frequently entails the necessity of reconstruction of the dura and the cranial vault, yet it rarely requires the reconstruction of the orbital cavity walls.