eISSN: 2084-9834
ISSN: 0034-6233
Reumatologia/Rheumatology
Bieżący numer Archiwum O czasopiśmie Suplementy Rada naukowa Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla reumatologów!
www.ereumatologia.pl
SCImago Journal & Country Rank
 
4/2013
vol. 51
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
Opis przypadku

Chora leczona z powodu złamania kości krzyżowej w przebiegu osteoporozy za pomocą cementu kostnego – sakroplastyka

Robert Gasik
,
Ewa Kamińska-Tchórzewska

Reumatologia 2013; 51, 4: 304-307
Data publikacji online: 2013/09/11
Plik artykułu:
- Chora leczona.pdf  [0.24 MB]
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 

Wstęp

W grupie osób po 65. roku życia dominującą przyczyną niesprawności fizycznej jest ból dolnego odcinka kręgosłupa [1]. W większości przypadków nie jest znana etiologia bólu [1]. Wpływa to negatywnie na wybór metod terapeutycznych, w wyniku czego leczenie się wydłuża lub jest nieskuteczne.

Mała rozpoznawalność przyczyn powstawania bólu krzyża w grupie osób starszych ma złożony charakter [2]. Jednym z czynników odpowiedzialnych za taki stan jest częsty brak możliwości jednoznacznego wskazania przyczyny występowania bólu, co wiąże się z rozległością i znacznym nasileniem zmian o charakterze spondyloartrozy i dyskopatii stwierdzanych w badaniach dodatkowych u osób starszych.

Osteoporoza wraz z wiekiem nabiera znaczenia jako czynnik prowokujący występowanie zespołów bólowych krzyża. Najpoważniejszym powikłaniem osteoporozy w obrębie kręgosłupa są złamania trzonów kręgów [3]. Do tej grupy powikłań zaliczane są także złamania kości krzyżowej [4]. W obrazie klinicznym złamań kości krzyżowej w przebiegu osteoporozy dominuje ból. Leczenie zachowawcze jest najczęściej zalecane, jednak jego skuteczność jest często niezadowalająca. Wynika to z obciążeń, jakim podlega kość krzyżowa podczas ruchu. Z powodu tego przedłuża się okres unieruchomienia pacjentów.

Opis przypadku

Kobieta w wieku 90 lat została przyjęta do Kliniki Reumatologii i następnie Kliniki Neuroortopedii i Neurologii Instytutu Reumatologii w Warszawie z powodu bólu dolnego odcinka kręgosłupa i kończyn dolnych. Wystąpienie bólu spowodowane było upadkiem. Stopień natężenia bólu pacjentka oceniała na 10 w skali wizualno-analogowej (Visual Analogue Scale – VAS). Ból uniemożliwiał wykonywanie podstawowych czynności życiowych. Z powodu wystąpienia działań niepożądanych leczenie farmakologiczne bólu zatrzymano na drugim stopniu drabiny analgetycznej wg Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). W związku z dużym natężeniem bólu pacjentka nie została zakwalifikowana do leczenia rehabilitacyjnego.

Z powodu braku efektów terapeutycznych leczenia bólu, które trwało cztery tygodnie, chora została skierowana do szpitala. W trakcie badania podmiotowego uzyskano dane o uogólnionej chorobie zwyrodnieniowej stawów obwodowych i kręgosłupa, osteoporozie, chorobie Hashimoto, nadciśnieniu tętniczym, torbieli nerki prawej i niewydolności kory nadnerczy leczonej fludrokortyzonem (Cortineff) w dawce dobowej 25 mg od 8 miesięcy. W badaniu przedmiotowym nie stwierdzono ubytkowych objawów neurologicznych. Pacjentka skarżyła się na dużego stopnia ból podczas badania palpacyjnego odcinka lędźwiowego kręgosłupa i kości krzyżowej. Dodatkowo stwierdzano znacznie wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych i hipolordozę lędźwiową. Ból uniemożliwiał chorej wykonywanie jakichkolwiek ruchów w obrębie lędźwiowego odcinka kręgosłupa.

W wykonanych badaniach radiologicznych miednicy i lędźwiowego odcinka kręgosłupa stwierdzano uogólnioną osteoporozę, zmiany degeneracyjne krążków międzykręgowych Th12–L1 i L1–L2, złamanie kompresyjne trzonu kręgu L2, niestabilność segmentów ruchowych L3–L4 i L5–S1 oraz uogólnione zmiany o charakterze spondyloartrozy. Na podstawie wyników badań radiologicznych nie stwierdzano złamania kości krzyżowej (ryc. 1). W badaniu metodą rezonansu magnetycznego (magnetic resonance imaging – MRI) opisano złamanie trzonu kręgu L2, wielopoziomową niestabilność stawów lędźwiowego odcinka kręgosłupa, wielopoziomową stenozę kanału kręgowego spowodowaną przerastaniem więzadła żółtego i zmianami o charakterze spondyloartrozy oraz złamanie w obrębie masywu bocznego kości krzyżowej po stronie prawej na poziomie S2 i S3 (ryc. 2 i 3).

W związku z brakiem zadowalających efektów leczenia zachowawczego bólu pacjentka została zakwalifikowana do leczenia zabiegowego. Anestezjolog nie wyraził zgody na przeprowadzenie zabiegu w znieczuleniu ogólnym, co wynikało z oceny stanu ogólnego chorej. W związku z tym chorą zakwalifikowano do zabiegu przezskórnej stabilizacji złamania z zastosowaniem cementu kostnego, który przeprowadzono w analgezji i sedacji. W czasie zabiegu wykonano wertebroplastykę kręgu L2 i sakroplastykę (ryc. 4). W drugiej dobie po zabiegu chorą spionizowano. W ciągu 3 dni po zabiegu dolegliwości bólowe zmniejszyły się o ponad 70%. Chorą wypisano do domu po 3 dniach od wykonania zabiegu w dość dobrym stanie ogólnym. Po 6 miesiącach od zabiegu pacjentka oceniała swój stan jako zadowalający.

Dyskusja

Pierwszy zabieg sakroplastyki został opisany w 2002 r. przez Garanta [4]. Od tego czasu w piśmiennictwie spotyka się publikacje wskazujące na skuteczność tej metody w leczeniu złamań kości krzyżowej [5, 6]. Większość autorów opisuje przypadki wykonania sakroplastyki u chorych z takimi chorobami współistniejącymi, jak osteoporoza, czy leczonych glikokortykosteroidami [3, 5].

Autorzy prac poświęconych sakroplastyce zwracają uwagę na małą rozpoznawalność niskoenergetycznych złamań kości krzyżowej, czego przyczyną są niespecyficzne objawy towarzyszące złamaniom, np. ból dolnej części kręgosłupa i miednicy [3, 6]. Dodatkowo stwierdzane na podstawie klisz przeglądowych radiogramów cechy spondyloartrozy i dyskopatii oraz brak wyraźnych radiologicznych cech złamania kości krzyżowej kierują poszukiwanie etiologii bólu na zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze kręgosłupa. Skutkiem tego jest brak poprawy klinicznej, co niekorzystnie wpływa na czas leczenia farmakologicznego i wymusza ograniczenie prawidłowej aktywności fizycznej. W związku z przebiegiem choroby i unieruchomieniem chorych wzrasta zagrożenie wystąpienia zatorowości płucnej oraz poważnych objawów niepożądanych stosowanych leków przeciwbólowych.

Chorym zaleca się leczenie zachowawcze – farmakoterapię i wypoczynek. Alternatywnym rozwiązaniem w grupie chorych z rozpoznanym złamaniem kości krzyżowej może być zabieg stabilizacji złamania z użyciem cementu kostnego. Zmniejsza on stopień natężenia bólu odczuwanego przez chorego i możliwa jest redukcja częstości podawania i dawki leków przeciwbólowych, a w konsekwencji możliwa staje się większa aktywność fizyczna pacjentów [6].

Podsumowanie

Kwalifikacja chorych do zabiegu sakroplastyki opiera się na ocenie typu złamania, stopniu natężenia i czasu trwania bólu [6]. Tak jak inne procedury zabiegowe, sakroplastyka może się wiązać także z występowaniem powikłań [5, 6]. Przedstawiony sposób leczenia niskoenergetycznych złamań kręgosłupa jest jednak ważnym uzupełnieniem metod dotychczas stosowanych. Warto go rozważyć, gdy metody zachowawcze nie przynoszą zadowalających efektów leczenia.



Autorzy deklarują brak konfliktu interesów.

Piśmiennictwo

1. Andersson GBJ, McNaill TW. Lumbar Spine Syndromes: Evaluation and Treatment. Springer-Verlag, Wien-New York 1989.

2. Fraymoyer JW. The Adult Spine. Raven Press, New York 1991.

3. Esses SI, McGuire R, Jenkins J, et al. The treatment of symptomatic osteoporotic spinal compression fracture. J Am Acad Orthop Surg 2011; 19: 176-182.

4. Garant M. Sacroplasty: a new treatment for sacral insufficiency fracture. J Vasc Interv Radiol 2002; 13: 1265-1267.

5. Frey ME, Depalma MJ, Cifu DX, et al. Percutaneous sacroplasty for osteoporotic sacral insufficiency fractures: a prospective, multicenter, observational pilot study. Spine J 2008; 8: 367-373.

6. Bayley E, Srinivas S, Boszczyk BM. Clinical outcomes of sacroplasty in sacral insufficiency fractures: a review of the literature. Eur Spine J 2009; 18: 1266-1271.
Copyright: © 2013 Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.




© 2020 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe