eISSN: 2084-9834
ISSN: 0034-6233
Reumatologia/Rheumatology
Current issue Archive About the journal Supplements Editorial board Abstracting and indexing Subscription Contact Instructions for authors Ethical standards and procedures
SCImago Journal & Country Rank
 
3/2013
vol. 51
 
Share:
Share:
more
 
 
Short communication

Rita Levi-Montalcini (1909–2012), the Nobel Prize Laureate in 1986 r.

Eugeniusz J. Kucharz

Online publish date: 2013/06/26
Article file
- Rita Levi-Montalcini.pdf  [0.14 MB]
Get citation
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 
Pod koniec 2012 r. dotarła do nas wiadomość o śmierci Rity Levi-Montalcini, wybitnego włoskiego neurofizjologa. Odeszła w wieku 103 lat, uczestnicząc aktywnie do ostatnich dni życia w życiu publicznym. Była najdłużej żyjącym laureatem Nagrody Nobla.

Rita Levi-Montalcini urodziła się 22 kwietnia 1909 r. w Turynie, w rodzinie Adele i Adamo Levich. Razem z Paolą – siostrą bliźniaczką – była najmłodszym dzieckiem w rodzinie. Jej ojciec był matematykiem i inżynierem-elektrykiem, a matka – malarką.

Wydział Lekarski ukończyła w rodzinnym mieście, a po studiach w 1936 r. rozpoczęła karierę akademicką, interesowała się neurohistologią. W 1938 r. musiała opuścić uczelnię z powodu nazistowskiego prawa zabraniającego osobom wyznania mojżeszowego pracy na uniwersytetach. Wkrótce potem wybuchła II wojna światowa. Rita Levi-Montalcini początkowo mieszkała w Turynie, potem musiała opuścić miasto i zamieszkała niedaleko Florencji. Po wojnie powróciła do Turynu i w 1946 r. przyjęła zaproszenie do pracy w Washington University w St. Louis. Pracowała w zespole prof. Viktora Hamburgera. W Stanach Zjednoczonych przebywała przez 30 lat i tam dokonała najważniejszych odkryć, m.in. w 1952 r. wyodrębniła czynnik wzrostu nerwów (nerve growth factor). W 1962 r. założyła w Rzymie Ośrodek Badań Neurobiologicznych, a następnie European Brain Research Institute. Po powrocie do Włoch do końca życia pracowała naukowo. W 2001 r. otrzymała tytuł Dożywotniego Senatora Republiki Włoskiej. Uczestniczyła czynnie w życiu politycznym.

Była jednym z oficjalnych gości głównej synagogi Rzymu, kiedy odwiedził ją papież Benedykt XVI w dniu 17 stycznia 2010 r. Setne urodziny Rity Levi-Montalcini były obchodzone w Ratuszu Rzymu w 2009 r. Zmarła 30 grudnia 2012 r. w swoim domu w Rzymie.

W 1986 r. Rita Levi-Montalcini i Stanley Cohen otrzymali Nagrodę Nobla za wyizolowanie na początku lat 50. XX w. czynnika wzrostu nerwów. Była laureatką wielu innych wyróżnień i medali, a także członkiem Papieskiej Akademii Nauk.

Czynnik wzrostu nerwów jest białkiem należącym do neurotrofin. Jest niezbędny do utrzymania przy życiu neuronów układu współczulnego i neuronów czuciowych. Odpowiada m.in. za wzrost aksonów. Duże stężenie czynnika wzrostu nerwów występuje w płynie nasiennym. U niektórych zwierząt jest czynnikiem wywołującym owulację. Omawiane białko odgrywa dużą rolę w wielu procesach patologicznych, m.in. w zapaleniu i miażdżycy. Z ciekawostek należy wskazać, że stężenie czynnika wzrostu nerwów zwiększa się we krwi osób zakochanych [1]. Nie jest też wykluczone, że sprzyja on długowieczności, a poeci od dawna twierdzą, że szczęśliwie zakochani żyją dłużej.

Ritę Levi-Montalcini poznałem w 1993 r. w Genewie. Była jednym z zaproszonych wykładowców Piątej Światowej Interdyscyplinarnej Konferencji nt. Zapaleń, Leków Przeciwreumatycznych, Przeciwbólowych i Immunomodulacyjnych (5th Interscience World Conference on Inflammation, Antirheumatics, Analgesics, Immunomodulators – Geneve 25–28 IV 1993) [2]. Po wykładzie dość długo rozmawialiśmy. W tym czasie zajmowałem się regulacją procesu włóknienia i dyskutowaliśmy o roli układu nerwowego w procesie włóknienia. Potem dwukrotnie wymieniłem z Nią listy. Pozostała w mojej pamięci jako osoba pogodna, życzliwa, otwarta na spotkanych ludzi, o dużej mądrości i wielkiej skromności. Czuję się zaszczycony, że ze mną, nieznanym Jej i spotkanym po raz pierwszy słuchaczem Jej wykładu, dyskutowała długo i spokojnie, ale z pełnym zaangażowaniem w analizę problemu. Dobrze też pamiętam Jej wykład – nie był jedynie przypomnieniem historii badań czynnika wzrostu, lecz analizował perspektywy dalszych poszukiwań i potencjalne kliniczne zastosowania tej substancji.

Jestem przekonany, że pozostanie w pamięci kilku pokoleń naukowców jako wzór światłej, skromnej, życzliwej i niezwykle pogodnej osoby tworzącej medycynę XX wieku.



Eugeniusz J. Kucharz

Piśmiennictwo

1. Emanuele E, Politi P, Bianchi M, et al. Raised plasma nerve growth factor levels associated with early-stage romantic love. Psychoneuroendocrinology 2005; 31: 288-294.

2. Kucharz EJ. Piąta Światowa Interdyscyplinarna Konferencja nt. Zapaleń, Leków Przeciwreumatycznych, Przeciwbólowych i Immunomodulacyjnych. Pol Arch Med Wewn 1993; 90: 237-238.
Copyright: © 2013 Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.


Quick links
© 2020 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe