eISSN: 2084-9834
ISSN: 0034-6233
Reumatologia/Rheumatology
Bieżący numer Archiwum O czasopiśmie Suplementy Rada naukowa Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
NOWOŚĆ
Portal dla reumatologów!
www.ereumatologia.pl
SCImago Journal & Country Rank
 
6/2012
vol. 50
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
List do Redakcji

Ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń – nowa nazwa ziarniniakowatości Wegenera i potrzeba jej upowszechnienia

Eugeniusz J. Kucharz
,
Maria Majdan
,
Anna Kotulska

Reumatologia 2012; 50, 6: 541–542
Data publikacji online: 2012/12/21
Plik artykułu:
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
 

Ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń – nowa nazwa ziarniniakowatości Wegenera i potrzeba jej upowszechnienia

Celem listu jest przypomnienie o zmianie nazwy ziarniniakowatości Wegenera na ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń i wskazanie potrzeby stosowania nowej nazwy.

Ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, dawnej zwana ziarniniakowatością Wegenera, ziarniniakiem Wegenera, a czasami też ziarnicą Wegenera, jest chorobą należącą do układowych zapaleń naczyń, która mimo postępów w jej leczeniu ciągle stanowi trudny i poważny problem kliniczny. Chorobę opisał po raz pierwszy w 1931 r. Heinz Karl Ernst Klinger (1907–?) [1], uważając ją za odmianę guzkowego zapalenia tętnic. Dokładny opis pochodzi od Friedricha Wegenera (1907–1990) z lat poprzedzających wybuch II wojny światowej [2, 3]. W latach 50. XX wieku określenie „ziarniniak Wegenera” (lub „ziarniniakowatość Wegenera”) weszło na stałe do terminologii medycznej [4], a choroba znalazła się w grupie układowych zapaleń naczyń opracowanej na konferencji w Chapel Hill [5]. W 2006 r. na łamach czasopisma Lancet ukazał się artykuł wskazujący na związki Friedricha Wegenera z partią i systemem nazistowskim w Niemczech [6]. Friedrich Wegener był członkiem Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei od 1932 r., a więc przed dojściem Adolfa Hitlera do władzy, był uczniem Martina Staemmlera (1890–1974) – głoszącego wyższość rasy aryjskiej, a w czasie wojny Friedrich Wegener był dyrektorem Instytutu Patologii w Łodzi, znajdującego się obok getta. Był poszukiwany przez United Nations War Crimes Commission na wniosek władz polskich. Jego udział w zbrodniach wojennych nie został jednak udowodniony [7, 8]. W konsekwencji tych ustaleń kierownictwo American College of Rheumatology, American Society of Nephrology i European League Against Rheumatology podczas spotkania 7 listopada 2010 r. podjęto decyzję o zmianie nazwy choroby, co zostało ogłoszone w kwietniu 2011 r. na łamach Annals of the Rheumatic Diseases [9]. Pozbawiono też Friedricha Wegenera tytułu „Master Clinician”, przyznanego przez The American College of Chest Physicians w 1989 r.

Nową nazwą angielską omawianej choroby jest granulomatosis with polyangiitis. Wydaje się, że odpowiada jej termin „ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń” i pod tą nazwą choroba występuje w najnowszym wydaniu „Interny Szczeklika” [10]. Zgodnie z zaleceniem wspomnianego powyżej zespołu reprezentującego trzy międzynarodowe organizacje naukowe, aby nie stwarzać wrażenia u chorych, iż zmienione zostało rozpoznanie ich choroby, zaleca się podawanie w nawiasie po aktualnej nazwie zwrotu: „dawniej ziarniniakowatość Wegenera”.

Zmiana nazwy choroby wpisuje się w ogólną tendencję rozwoju terminologii medycznej, jaką jest stopniowa eliminacja eponimów, co jest najlepiej zauważalne w nazewnictwie anatomicznym [11].

Wspomnieć należy również, że w ostatnich latach zostało zmienionych kilka innych eponimów, aby nie honorować lekarzy czynnie służących systemowi hitlerowskiemu. Z terminów używanych w reumatologii wymienić należy „zespół Reitera” – od nazwiska Hansa Conrada Reitera (1881–1969), lekarza niemieckiego wiązanego z doświadczeniami prowadzonymi na więźniach obozów koncentracyjnych. Reiter był za to sądzony i skazany. Dla określenia wspomnianego zespołu proponowana jest nazwa „reaktywne zapalenie stawów”. Z innych eponimów sugerowanych do zmiany wymienić należy: „komórki Clary” – nowa nazwa „komórki maczugowate” (angielskie club cells) [Max Clara (1899–1966) był czynnym członkiem ruchu nazistowskiego, a komórki nazywane jego nazwiskiem zostały wyizolowane od skazanego na śmierć więźnia)]. Zmieniła się też nazwa „choroba Hallervordena i Spatza” (nowa nazwa: „neurodegeneracja związana z kinazą pantoteinianową”) – Julius Hallervorden (1882–1965) był odpowiedzialny za śmierć wielu pacjentów psychiatrycznych w szpitalach Brandenburgii, Hugo Spatz (1888–1969) był natomiast odpowiedzialny za zabicie wielu chorych psychicznie w tym regionie. Do tej listy można byłoby dodać kolejne eponimy.

Niezależnie od zmiany nazewnictwa chorób związanych z nazwiskami osób niechlubnie zapisanymi w historii, niedawno opracowano nowy podział układowych zapaleń naczyń.

W 2012 r., ponownie w Chapel Hill, odbyła się konferencja, na której po wielomiesięcznych analizach wypracowano konsensus uaktualniający podział i nazwy układowych naczyń. Nowy uaktualniony podział przedstawia definicje poszczególnych grup zapaleń naczyń zgodnie z obowiązującą wiedzą oraz zmienia nazwy poszczególnych zapaleń naczyń, będące eponimami, na nazwy mówiące o charakterze zmian chorobowych. Nowe nazwy więcej mówią o etiologii i patogenezie poszczególnych zapaleń naczyń.

Oprócz zmiany nazwy ziarniniakowatości Wegenera, zmieniono nazwę zespołu Churga i Strauss na eosinophilic granulomatosis with polyangiitis (EGPA) oraz plamicy Schönleina i Henocha na IgA vasculitis [12].

Jako reumatolodzy polscy, zrzeszeni z reumatologami europejskimi za pośrednictwem European League Against Rheumatism, powinniśmy adaptować i wprowadzić do praktyki klinicznej i naukowej aktualną nomenklaturę zgodną z terminologią angielską proponowaną przez organizację międzynarodową i taka jest intencja niniejszego listu.



Eugeniusz J. Kucharz, Maria Majdan, Anna Kotulska

Piśmiennictwo

 1. Klinger H. Grenzformen der Periateritis Nodosa. Frankf Z Pathol 1931; 42: 455-480.

 2. Wegener F. Űber generalisierte septische Gefäßerkrankungen. Verh Deut Pathol Ges 1936; 29: 202-210.

 3. Wegener F. Űber eine eigenatrige rhinogene Granulomatose mit besonderer Betailigung des Arteriensystems und der Nieren. Beitr Pathol Anat 1939; 102: 3068.

 4. Godman GG, Churg J. Wegener’s granulomatosis pathology and review of the literature. AMA Arch Pathol 1954; 58:

533-553.

 5. Jennette JC, Falk RJ, Andrassy K, et al. Nomenclature of systemic vasculitides. Arthritis Rheum 1994; 37: 187-192.

 6. Woywodł A, Haubitz M, Haller H, et al. Wegener’s granulomatosis. Lancet 2006; 307: 1362-1366.

 7. Woywodt A, Matteson EL. Wegener’s granulomatosis – probing the untold past of the man behind the eponim. Rheumatology (Oxford) 2006; 45: 1303-1306.

 8. Feder BJ. A Nazi past cast a pall on name of a disease. „The New York Times” 2008, 22 stycznia, p. Health.

 9. Falk RJ, Gross WL, Guillevin L, et al. Granulomatosis with polyangiitis (Wegener’s): an alternative name for Wegener’s granulomatosis. Ann Rheum Dis 2011; 70: 704.

10. Szczeklik A, Musiał J, Sznajd J. Układowe zapalenia naczyń. W: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012; 1834-1849.

11. Gielecki J, Zurada A, Osman N. Terminologia anatomica in the past and future from perspective of 110th anniversary of Polish Anatomical Terminology. Folia Morphol (Warsz) 2008; 67: 87-97.

12. Lionaki S, Blyth ER, Hogan SL, et al. Classification of antineurophil cytoplasmic autoantibody vasculitides. Arthritis Rheum 2012; 64: 3452-3462.
Copyright: © 2012 Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji w Warszawie. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/), allowing third parties to copy and redistribute the material in any medium or format and to remix, transform, and build upon the material, provided the original work is properly cited and states its license.




© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe