@Article{Terlikowska2013,
journal="Menopause Review/Przegląd Menopauzalny",
issn="1643-8876",
volume="12",
number="4",
year="2013",
title="Likopen w chemoprofilaktyce raka piersi",
abstract="W związku ze wzrastającą liczbą przypadków zachorowań na raka piersi, istotne znaczenie ma opracowanie metod zapobiegających rozwojowi oraz hamujących rozwój tego typu nowotworu. W wielu pracach naukowych zaobserwowano zmniejszone stężenie karotenoidów w surowicy kobiet chorujących na raka piersi, dlatego celem pracy był przegląd dostępnego piśmiennictwa na temat chemoprofilaktycznych właściwości likopenu i możliwości zastosowania go w terapii przeciwnowotworowej. Likopen to naturalny, czerwony barwnik roślinny z grupy karotenoidów, występujący m.in. w pomidorach. Jest substancją stosunkowo termostabilną, która poddana takim procesom termicznym, jak podgrzewanie, duszenie, pieczenie czy smażenie, zwiększa swoją bioprzyswajalność w organizmie. Na zwiększoną bioprzyswajalność likopenu wpływają również inne karotenoidy występujące w pokarmie oraz obecność kwasów tłuszczowych. Likopen charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem przeciwnowotworowym. Ma właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne oraz immunomodulujące, dodatkowo wpływa na ekspresję genów ARE ( antoxidant response element ). Likopen hamuje proliferację komórek nowotworowych, indukuje ich apoptozę oraz zapobiega tworzeniu się naczyń krwionośnych. Ponadto konkuruje z estrogenem o miejsce aktywne na receptorach estrogenowych, obniżając tym samym ekspresję ERE ( estrogen response element ). Przegląd dostępnego piśmiennictwa sugeruje, że likopen dostarczany z dietą, ze względu na swoje wielokierunkowe działanie chemoprofilaktyczne, może być wykorzystywany w profilaktyce raka piersi. Badania dotyczące wykorzystania samego likopenu w leczeniu nowotworów wciąż trwają. Istnieją pozytywne przesłanki co do badań przeprowadzanych na hodowlach komórkowych, jednak niezbędne są dalsze analizy oceniające wpływ stosowania likopenu u kobiet ze zdiagnozowanym nowotworem piersi.",
author="Terlikowska, Katarzyna
and Witkowska, Anna
and Dobrzycka, Bożena
and Terlikowski, Sławomir Jerzy",
pages="358--362",
doi="10.5114/pm.2013.37856",
url="http://dx.doi.org/10.5114/pm.2013.37856"
}