@Article{Śniecikowska2017,
journal="Advances in Psychiatry and Neurology/Postępy Psychiatrii i Neurologii",
issn="1230-2813",
volume="26",
number="3",
year="2017",
title="Selektywność funkcjonalna – szansa na skuteczniejsze i bezpieczniejsze leki?",
abstract=" Cel:  W  pracy przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat zjawiska selektywności funkcjonalnej (stronniczego agonizmu) w  farmakologii receptorów sprzężonych z  białkiem G (G protein-coupled receptors – GPCRs), ze szczególnym uwzględnieniem receptorów serotoninowych typu 1A.   Poglądy:   W  ostatnich latach selektywność funkcjonalna stała się jednym z  najszybciej rozwijających się tematów w  farmakologii GPCRs. Badania nad tym zjawiskiem umożliwiają identyfikację szlaków transdukcji sygnału, które są preferowane dla efektu terapeutycznego lub związane z  efektami niepożądanymi danego receptora. Przykładem może być olicerydyna, agonista receptorów opioidowych, selektywny funkcjonalnie wobec ścieżki przekazywania sygnału przez białko G względem β-arestyny, tj. nowy kandydat na lek przeciwbólowy. Selektywność funkcjonalna, nazywana inaczej stronniczym agonizmem, czyli zdolność do preferencyjnej aktywacji wybranej ścieżki sygnałowej, została zidentyfikowana w  obrębie całej gamy ważnych terapeutycznie celów z  rodziny GPCRs, m.in. receptorów μ-opioidowych, α 1-  i  β 2 -adrenergicznych, dopaminowych D2 L  i  D 1 , angiotensynowych 1A, a  także serotoninowych 5-HT 2  i  5HT1A. W  ostatnich latach zidentyfikowano związki F15599 i  F13714, ligandy receptora 5-HT 1A , cechujące się zarówno selektywnością funkcjonalną, jak i  regionalną (aktywacją wybranej subpopulacji receptorów w  danym obszarze mózgu). Związki te stały się narzędziami farmakologicznymi nowej generacji. Posiadają przy tym wysoki potencjał terapeutyczny pozwalający na ich zastosowanie m.in. w  chorobie Parkinsona, depresji czy zespole Retta.    Wnioski : Selektywność funkcjonalna (stronniczy agonizm) pozwala na oddzielenie efektu terapeutycznego od działań niepożądanych, uważanych dotąd za nierozerwalnie związane z  mechanizmem działania, poprzez preferencyjną aktywację ścieżek transdukcji sygnału powiązanych z  efektami pożądanymi. W  związku z  tym może oferować nowe możliwości w  zakresie poszukiwania skuteczniejszych i  bezpieczniejszych leków.",
author="Śniecikowska, Joanna
and Głuch-Lutwin, Monika
and Bucki, Adam
and Mierzejewski, Paweł
and Kołaczkowski, Marcin",
pages="165--178",
doi="10.5114/ppn.2017.70548",
url="http://dx.doi.org/10.5114/ppn.2017.70548"
}