@Article{Kalkowski2025,
journal="Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology",
issn="1896-6764",
volume="20",
number="1",
year="2025",
title="Neuropsychologia procesów poznawczych i funkcji wykonawczych w świetle teorii Piageta",
abstract="Jean Piaget był szwajcarskim filozofem, psychologiem i pedagogiem. W pierwszej połowie XX wieku stworzył teorię rozwoju poznawczego człowieka, która do dziś pozostaje jedną z kluczowych koncepcji w psychologii.   Empiryczne podstawy jej założeń można odnaleźć w zmianach neuronalnych towarzyszących dojrzewaniu poszczególnych struktur układu nerwowego, które przebiegają wyjątkowo dynamicznie w okresie adolescencji. Celem niniejszego artykułu jest analiza rozwoju funkcji poznawczych i wykonawczych człowieka w kontekście dojrzewania układu nerwowego, ze szczególnym uwzględnieniem teorii Piageta. Praca opiera się na przeglądzie literatury z zakresu neuropsychologii i neurobiologii z wykorzystaniem takich baz danych, jak PubMed czy Google Scholar, koncentrując się na neuronalnych korelatach czterech stadiów rozwoju poznawczego: stadium sensoryczno-motorycznego, przedoperacyjnego, stadium operacji konkretnych i operacji formalnych. Szczególną uwagę poświęcono roli w kształtowaniu zdolności poznawczych takich obszarów, jak kora przedczołowa, kora ciemieniowa oraz móżdżek. Omówiono także rozwój funkcji wykonawczych, takich jak pamięć operacyjna, kontrola hamowania i elastyczność poznawcza, oraz podjęto próbę wyjaśnienia ich zależności od dojrzewania poszczególnych struktur mózgu. Wnioski podkreślają znaczenie dynamicznych zmian neuronalnych dla unikalnych zdolności poznawczych człowieka oraz sugerują kierunki dalszych badań w tej dziedzinie. Pogłębienie wiedzy na temat neurobiologicznych mechanizmów rozwoju poznawczego może się przyczynić do lepszego rozumienia procesów edukacyjnych, doskonalenia metod pedagogicznych oraz skuteczniejszego wspierania rozwoju dzieci i młodzieży w kontekście psychologii rozwojowej.",
author="Kalkowski, Krzysztof",
pages="69--76",
doi="10.5114/nan.2025.150004",
url="http://dx.doi.org/10.5114/nan.2025.150004"
}