@Article{Murawiec2026,
journal="Psychiatria Spersonalizowana / Personalized Psychiatry",
issn="2720-7048",
volume="5",
number="1",
year="2026",
title="Diagnoza kategorialna i podejście wymiarowe w psychiatrii – konsekwencje kliniczne dla farmakoterapii",
abstract="Współczesna psychiatria kliniczna opiera się głównie na kategorialnych systemach klasyfikacyjnych DSM i ICD, które pełnią istotne funkcje organizacyjne i komunikacyjne, jednak w ograniczonym stopniu wspierają racjonalny dobór farmakoterapii. Zwiększa się liczba danych empirycznych wskazujących, że psychopatologia ma w dużej mierze charakter wymiarowy i heterogeniczny, a mechanizmy leżące u podstaw objawów często przekraczają granice tradycyjnych rozpoznań. W artykule omówiono kluczowe ograniczenia diagnozy kategorialnej oraz przedstawiono podejścia wymiarowe, w szczególności modele RDoC i HiTOP, jako alternatywne ramy konceptualne lepiej odzwierciedlające ciągłość objawów, współchorobowość i zróżnicowanie kliniczne. Na przykładzie depresji i zaburzeń lękowych zaprezentowano dane neurobiologiczne i kliniczne wskazujące na istnienie odmiennych profili funkcjonowania i odpowiedzi na leczenie. Integracja modeli wymiarowych z koncepcją psychofarmakoterapii skoncentrowanej na leku i z neurobiologią emocji prowadzi do wniosku, że cele terapeutyczne oparte na wymiarach funkcjonowania psychicznego stanowią bardziej precyzyjną podstawę doboru farmakoterapii niż same kategorie diagnostyczne.",
author="Murawiec, Sławomir",
doi="10.5114/psychs.2026.159083",
url="http://dx.doi.org/10.5114/psychs.2026.159083"
}