Poczucie własnej skuteczności a lęk i depresja u pacjentów po zabiegu wyłonienia stomii jelitowej - Gapińska, Bożena; Tartas, Małgorzata; Walkiewicz, Maciej; Majkowicz, Mikołaj (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2008)
Leczenie chirurgiczne zakończone wytworzeniem odbytu brzusznego (stomii jelitowej) jest dla chorego krytycznym wydarzeniem życiowym. Posiadanie stomii jelitowej upośledza normalny tok życia człowieka i zmusza go do podjęcia działań w celu przystosowania się. Głównym celem prezentowanej pracy było wykazanie istnienia specyfiki poczucia własnej skuteczności, które może być wskaźnikiem możliwości poradzenia sobie z chorobą u osób z wyłonioną stomią jelitową oraz jego związków z płcią, wykształceniem, okresem, na jaki wytworzono stomię jelitową, liczbą pobytów w szpitalu, depresją i lękiem. Grupę badawczą stanowiło łącznie 65 pacjentów Oddziału Chirurgii Ogólnej Szpitala Specjalistycznego św. Wojciecha w Gdańsku oraz Oddziału Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologicznej Szpitala Miejskiego im. J. Brudzińskiego w Gdyni, po zabiegu operacyjnym, w wyniku którego wytworzono stomię jelitową. W badaniach zastosowano opracowany indywidualnie wywiad własnej konstrukcji, Skalę poczucia własnej skuteczności Sherera, Skalę depresji Becka BDI oraz Inwentarz stanu i cechy lęku ISCL (polska adaptacja STAI Spielbergera). Uzyskane wyniki wskazują, że pacjenci po zabiegu wyłonienia stomii jelitowej nie różnią się istotnie poziomem poczucia własnej skuteczności ze względu na płeć, wykształcenie oraz okres, na jaki wyłoniono stomię jelitową. Różnią się natomiast poziomem społecznego poczucia własnej skuteczności ze względu na liczbę hospitalizacji. Wraz z kolejnymi pobytami w szpitalu pacjenci są mniej gotowi do podejmowania nowych kontaktów z innymi ludźmi i podtrzymywania ich, co pośrednio obniża możliwość otrzymania wsparcia społecznego. Można przypuszczać, że badani mężczyźni, którzy mają większą tendencję do reagowania lękiem w różnych sytuacjach życiowych (lęk-cecha) i którzy po zabiegu wyłonienia stomii jelitowej reagują wyższym poziomem lęku (lęk-stan), są mniej zmotywowani do leczenia, gorzej radzą sobie z porażkami i mają mniejsze przekonanie o istnieniu możliwości poradzenia sobie z chorobą.