Leczenie skojarzone resekcyjnego i miejscowo zaawansowanego raka trzustki – czy istnieje optymalny model terapeutyczny? - Świeboda-Sadlej, Anna; Heleniak, Hubert (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2008)
W niniejszym artykule przedstawiono aktualne poglądy, kontrowersje oraz perspektywy dotyczące leczenia skojarzonego wczesnego i miejscowo zaawansowanego raka trzustki. Rak trzustki jest nowotworem o szczególnie złym rokowaniu, w którym współczynnik śmiertelności wynosi 98%, a mediana przeżycia 3–6 mies. Podstawową metodą leczenia wczesnych postaci tego nowotworu jest radykalna operacja, jednak tylko 20–30% chorych kwalifikuje się do niej w momencie rozpoznania, ponadto wskaźniki przeżycia chorych poddanych leczeniu chirurgicznemu są niezadowalające. Jedną z metod poprawy wyników leczenia resekcyjnego raka trzustki jest stosowanie leczenia uzupełniającego. Na podstawie badań ESPACE-1 i CONKO-001 wydaje się, że pooperacyjna chemioradioterapia (CHRT) nie wykazuje oczywistej przewagi nad wyłączną chemioterapią, i że chemioterapia oparta na gemcytabinie (GEM) ma szansę stać się standardem w leczeniu adjuwantowym. Zachęcające są również wyniki stosowania chemioradioterapii z wykorzystaniem (GEM) oraz samej chemioterapii w leczeniu neoadjuwantowym, ale dane te wymagają potwierdzenia w badaniach z randomizacją. Optymalne postępowanie z chorymi na raka trzustki w stadium miejscowego zaawansowania pozostaje kontrowersyjne. Chemioradioterapia złożona z teleradioterapii i fluorouracylu (5-FU) jest postępowaniem standardowym w tym stadium zaawansowania raka trzustki w wielu krajach, chociaż nie jest powszechnie akceptowana. Wiele badań wskazuje na korzyści wynikające ze stosowania CHRT z GEM, ale ze względu na dużą toksyczność jest to opcja terapeutyczna dla pacjentów bardzo sprawnych. Obecne kierunki badań nad poprawą skuteczności chemioradioterapii obejmują zastosowanie nowych technik, takich jak modulacja intensywności wiązki promieniowania (ang. intensity modulated radiation therapy – IMRT) czy też radioterapia stereotaktyczna, oraz dołączenie do CHRT tzw. leków celowanych. W większości badań klinicznych chorzy w stadium rozsiewu i miejscowego zaawansowania raka trzustki są oceniani łącznie, co sprawia, że wnioski dotyczące wpływu chemioterapii, jak również skojarzenia gemcytabiny i erlotynibu na wskaźniki przeżycia są także aktualne w tej drugiej grupie chorych.