Zastosowanie biomarkerów w diagnostyce i leczeniu raka jajnika - Rogulski, Lech; Olejek, Anita (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2008)
Diagnostyka i leczenie raka jajnika nadal stanowią wyzwanie dla współczesnej ginekologii. Brak dostatecznie swoistych objawów oraz niejasna patogeneza molekularna utrudniają opracowanie skutecznych metod wczesnego rozpoznawania. Rak jajnika jest najczęściej wykrywany w III i IV stopniu zaawansowania klinicznego, gdy optymalna terapia chirurgiczna jest często niemożliwa, a leczenie onkologiczne umiarkowanie skuteczne. Poważnym problemem jest również podejście do pacjentek genetycznie obciążonych zwiększonym ryzykiem raka jajnika. Zastosowanie biomarkerów daje nadzieję na stworzenie efektywnej strategii badań przesiewowych, co może przełożyć się na poprawę przeżywalności chorych. Stosowane od wielu lat oznaczenie antygenu CA-125 nie jest dostatecznie czułe ani swoiste do wczesnego wykrywania raka. Znalazło natomiast zastosowanie w monitorowaniu leczenia oraz różnicowaniu charakteru guzów przydatków. Wykorzystanie nowoczesnych technik biologii molekularnej, takich jak analiza proteomiczna oraz ilościowe badania ekspresji genów, umożliwiły zidentyfikowanie i gruntowne przebadanie wielu innych biomarkerów raka jajnika. Najbardziej obiecujące wyniki badań dotyczą HE4, mezoteliny, inhibiny i aktywiny oraz kalikrein tkankowych. Aby uzyskać najwyższą czułość i swoistość, pojedyncze markery są łączone w panele diagnostyczne przy użyciu zaawansowanych metod statystycznych. Istotnym polem badań jest również określanie lekooporności komórek nowotworowych, co stwarzałoby szansę na celowaną chemioterapię lub hormonoterapię. Celem niniejszej pracy jest zwięzłe przedstawienie współczesnego stanu wiedzy na temat biomarkerów raka jajnika.