Hiperkalcemia w chorobie nowotworowej – patofizjologia, diagnostyka, leczenie - Wawrocka-Pawlak, Marlena; Z. Pawlak, Wojciech (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Hiperkalcemia jest jednym z najczęstszych zagrażających życiu powikłań metabolicznych w przebiegu choroby nowotworowej. Występuje ona u ok. 10–20 proc. wszystkich chorych z nowotworem złośliwym. Hiperkalcemia jest najczęściej związana ze szpiczakiem mnogim, rakiem płaskonabłonkowym płuca i rakiem piersi. Białko podobne do parathormonu (PTH-RP) jest silnym mediatorem hiperkalcemii. Małe ilości PTH-RP wytwarzane w normalnych tkankach działają lokalnie w charakterze cytokiny. Jeżeli PTH-RP jest produkowany w dużych ilościach przez tkankę nowotworową, to dostaje się on do krążenia ogólnego i działa jak klasyczny hormon. Zidentyfikowano wiele innych czynników humoralnych, które są silnymi stymulatorami resorpcji kości i rozwoju hiperkalcemii w przebiegu poszczególnych nowotworów. Transformujące czynniki wzrostu (TGFs) działają autokrynnie w wielu nowotworach oraz regulują przebudowę tkanki kostnej. Aktywne metabolity witaminy D mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju hiperkalcemii, towarzyszącej chłoniakom i szpiczakowi. Również prostaglandyny mogą mieć duże znaczenie w stymulacji resorpcji kości. Interleukina-6 działa jako autokrynny czynnik wzrostu w szpiczaku, ponadto może być związana z rozwojem hiperkalcemii w przebiegu raka nerki. Dane doświadczalne i kliniczne sugerują, że ligand receptora aktywującego czynnik transkrypcyjny NF-kappaB (RANKL) może być ważnym czynnikiem odpowiedzialnym za niszczenie tkanki kostnej i hiperkalcemię u chorych ze szpiczakiem. Pacjenci z rozwijającą się hiperkalcemią najczęściej skarżą się na zmęczenie, senność, zaparcie, nudności oraz oddawanie dużych ilości moczu. Intensywne nawodnienie przy pomocy dożylnych wlewów fizjologicznego roztworu NaCl jest bardzo użyteczne jako wstępny etap leczenia hiperkalcemii. Stosowanie furosemidu powinno być ograniczone do chorych prawidłowo nawodnionych lub przewodnionych, u których bilans wodny jest zrównoważony. Dwufosfoniany są lekami najczęściej używanymi w leczeniu hiperkalcemii. Wlew dożylny 4 mg kwasu zoledronowego jest bardziej skuteczny od infuzji pamidronianu.