Leczenie nudności i wymiotów w zaawansowanej chorobie nowotworowej - Łuczak, Jacek; Leppert, Wojciech (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Nudności i wymioty należą do częstych objawów, występujących u chorych w zaawansowanej chorobie nowotworowej. W przeciwieństwie do bólu nowotworowego, w tej grupie chorych dotychczas nie opracowano jednolitych, szeroko akceptowanych zasad postępowania, dotyczących leczenia nudności i wymiotów, co można łączyć z niewielką liczbą przeprowadzonych do tej pory kontrolowanych badań klinicznych w tej dziedzinie. Zasady takie powinny opierać się na dokładnym ustaleniu przyczyn, znajomości patomechanizmu i wyborze właściwego sposobu leczenia. Niezbędne jest prowadzenie stałej, dokładnej oceny objawów oraz potwierdzenie skuteczności zastosowanego postępowania poprzez systematyczną ocenę (audit) i dobrze zaplanowane badania kliniczne. Niniejsze opracowanie stanowi próbę podsumowania zasad leczenia nudności i wymiotów, na podstawie przeglądu piśmiennictwa i własnych doświadczeń. W artykule przedstawiono postępowanie oparte na często powtarzanej ocenie objawów, usunięciu przyczyn odwracalnych, kompleksowym leczeniu niefarmakologicznym i farmakoterapii, dotyczące także terapii innych objawów i całościowego podejścia do chorego. Omówiono podawanie leków drogą pozajelitową, kompatybilność mieszanin wybranych analgetyków opioidowych i leków przeciwwymiotnych oraz zasady leczenia nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią i radioterapią. W terapii nudności i wymiotów stosuje się zazwyczaj postępowanie farmakologiczne, początkowo podając leki przeciwwymiotne pierwszego rzutu: metoklopramid, haloperidol i dimenhydrynat (bądź cyklizynę). Jeżeli kontrola nudności i wymiotów podczas optymalnego stosowania antyemetyków pierwszego rzutu jest niedostateczna, zwykle podawane są leki przeciwwymiotne drugiego rzutu: deksametazon, levomepromazyna i butylobromek hyoscyny. W wybranych sytuacjach klinicznych stosowane są również inne leki przeciwwymiotne i wspomagające. Na podstawie przeglądu piśmiennictwa i własnych doświadczeń, przedstawiono propozycję trójstopniowej drabiny leczenia nudności i wymiotów, która oprócz leków przeciwwymiotnych, uwzględnia różne drogi podawania analgetyków i antyemetyków oraz postępowanie wspomagające.