BADANIA KLINICZNE I DOŚWIADCZALNE W CHOROBACH SERCA, PŁUC I NACZYŃWstępne badania ultrastrukturalne kardiomiocytów dzieci z wrodzonymi wadami serca - Tosik, Dariusz; Moll, Jacek; Moll, Jadwiga; Bartel, Hieronim; Kulig, Andrzej (Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska/Polish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, 2009)
Wstęp : Prezentujemy wstępne badania ultrastrukturalne kardiomiocytów dzieci operowanych z powodu strukturalnych wad wrodzonych mięśnia sercowego. Cel : Określenie charakteru zmian ultrastrukturalnych w kardiomiocytach trzech różnych rodzajów wad serca. Materiał i metody : Fragmenty tkanek uzyskiwano w trakcie kardiochirurgicznej korekcji wad wrodzonych. Badania ultrastrukturalne przeprowadzono w trzech grupach pacjentów w wieku od 11 dni do 6,5 roku. Oceniano zmiany ultrastrukturalne w kardiomiocytach pochodzących z następujących wad serca: ubytek międzykomorowy (VSD), tetralogia Fallota (TOF) i zespół hipoplazji lewego serca (HLHS). Grupę odniesienia stanowili pacjenci z grupy VSD. Wyniki : W kardiomiocytach pochodzących z grupy VSD nie obserwowano istotnych cech uszkodzenia. W grupach TOF i HLHS w obrębie jąder komórkowych stwierdzono morfologiczne cechy apoptozy, polegające na ich znacznym obkurczeniu oraz charakterystycznej, brzeżnej kondensacji chromatyny. Z kolei mitochondria charakteryzowały się różnego stopnia uszkodzeniem polegającym na ich obrzęku, rozrzedzeniu, a w niektórych przypadkach – wakuolizacji macierzy i uszkodzeniu błon wewnętrznych. Obserwowano również nieprawidłowy układ włókien kurczliwych sarkomerów kardiomiocytów grup TOF i HLHS. W obrębie wstawek obserwowano odkładanie się elektronowo gęstej substancji. Wnioski : Obserwacje ultrastrukturalne wskazują, że prawdopodobny mechanizm uszkodzenia kardiomiocytów w grupach TOF i HLHS jest ściśle związany z apoptozą aktywowaną na ścieżce mitochondrialnej. Zmiany morfologii wstawek sugerują również możliwość uszkodzenia białek CAM odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg organogenezy oraz tworzących aparat kotwiczący miofilamentów.