Ocena czynników związanych z radioterapią, wpływających na efekt kosmetyczny w leczeniu oszczędzającym w raku piersi - Błaszczyk, Piotr; Roszkowski, Krzysztof; Błaszczyk, Ewelina; Kowalewski, Janusz (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2009)
Cel: Przeprowadzono ocenę wpływu czynników związanych z radioterapią na powstanie późnych powikłań po napromienianiu i końcowy efekt kosmetyczny leczenia oszczędzającego u chorych na raka piersi. Materiał i metody: W analizie uwzględniono 94 chore. Czas od zakończonej radioterapii do badania wynosił 18–154 mies. (mediana 29 mies.). Całkowita dawka obejmująca obszar całej piersi wynosiła 45–50 Gy w 20–25 frakcjach, w ciągu 4–5 tyg. Dawka na okolicę loży po usuniętym guzie wynosiła 10 Gy. W badaniu analizowano występowanie: zwłóknienia tkanek miękkich piersi, teleangiektazji, pogrubienia i przebarwienia skóry, stosując kryteria skali LENT-SOMA. Oceniono również wpływ energii, dawki całkowitej i frakcyjnej, wieku, sposób dopromieniania loży po guzie oraz jednoczesnej chemioterapii. Wyniki: Powikłania 3. stopnia wg skali LENT-SOMA zanotowano jedynie u 8 chorych (8,5%). Przebarwienie skóry częściej występowało po napromienianiu dużych piersi. Czynnikami istotnie wpływającymi na wzrost ryzyka powstania naczyniaków były eskalacja dawki (dawka całkowita 50 Gy) i napromienianie fotonami ze źródła Co-60 o energii 1,33 MeV. Czynnikiem predysponującym do powstania zwłóknień tkanek miękkich były duże wymiary piersi. Popromienne zwłóknienia częściej obserwowano po napromienianiu większą dawką (50 Gy). Nie wykazano wpływu pozostałych analizowanych czynników na nasilenie późnych odczynów popromiennych. Wnioski: Po napromienianiu dużych piersi częściej niż w przypadku piersi małych i średnich obserwuje się zwłóknienia piersi i przebarwienia skóry. Napromienianie fotonami ze źródła kobaltowego w porównaniu z fotonami o wyższej energii jest przyczyną częstszego występowania naczyniaków skóry. Na końcowy efekt kosmetyczny radioterapii w oszczędzającym leczeniu raka piersi nie mają wpływu: wielkość guza, sposób dopromienienia loży po guzie, leczenie chemiczne i wiek chorych.