Adaptacja zawodowa nauczycielek w okresie prokreacyjnym i menopauzalnym - Poraj, Grażyna (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2009)
Cel pracy: W prezentowanych badaniach podjęto próbę charakterystyki adaptacji zawodowej nauczycielek w okresie prokreacyjnym i menopauzalnym. Szukano odpowiedzi na pytanie, czy menopauza modyfikuje ich ocenę czynników pracy i nadzieję na sukces, różnicuje poziom ich wypalenia zawodowego oraz zadowolenia z pracy i z życia. Materiał i metody: Zbadano łącznie 311 nauczycielek ze środowiska wielkomiejskiego Łodzi w wieku 26–60 lat. Dodatkowo wyodrębniono z tej grupy 59 kobiet w okresie prokreacyjnym i 56 w okresie menopauzalnym. Jako metody badań wykorzystano: Kwestionariusz nadziei na sukces, Kwestionariusz MBI do oceny poziomu wypalenia zawodowego, Arkusz AOP do oceny czynników pracy oraz zadowolenia z niej i ogólnie z życia. Wyniki: W pierwszym etapie badań porównano wyniki nauczycielek z obu wyodrębnionych grup. Nie ujawniono istotnych różnic pomiędzy nimi w zakresie: nadziei na sukces, oceny czynników pracy i poziomu wypalenia zawodowego. W dalszej analizie wyników wykorzystano analizę skupień, za pomocą której wyodrębniono trzy grupy nauczycielek o zdecydowanie odmiennych właściwościach psychologicznych. Nadano im umowne nazwy: kobiety „kryzysujące” (93 osoby), „sfrustrowane” (74 osoby) oraz „przystosowane” (144 osoby). Porównano wyniki w trzech wyodrębnionych grupach i ujawniono, że nie objawy menopauzy, a różnice indywidualne różnicują nadzieję na sukces i stosunek do pracy oraz poziom wypalenia zawodowego u badanych nauczycielek. Wnioski: Indywidualne właściwości psychologiczne kobiet są ważnym dla nich zasobem odpornościowym i to one przede wszystkim determinują ich adaptację zawodową w różnych okresach życia.