Ocena odczynów popromiennych wczesnych i późnych u chorych na zaawansowanego raka szyjki macicy poddanych radioterapii - Wareńczak-Florczak, Żaneta; Roszak, Andrzej; Bajon, Tomasz (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2009)
Radiochemioterapia jest uznanym standardem leczenia w zaawansowanym raku szyjki macicy. Niektóre chore, ze względu na zły stan ogólny i niewłaściwe parametry biochemiczne, otrzymują wyłącznie radioterapię. Każdemu leczeniu promieniami mogą towarzyszyć odczyny zarówno wczesne, jak i późne. Przeprowadzona analiza obejmowała 90 chorych na raka szyjki macicy w stopniu IIB i IIIB wg FIGO. Wśród nich 61 otrzymało radiochemioterapię (RCHT), pozostałe 29 wyłącznie radioterapię (RT). W całej grupie oceniono odczyny popromienne wczesne i późne. Zaobserwowano, że odczyny wczesne wystąpiły u 46,6%, a odczyny późne u 23,3% chorych. Stwierdzono, że chore otrzymujące RT były starsze od chorych otrzymujących RCHT, mając odpowiednio 64,6 ±11,3 roku i 51,6 ±8,5 roku (p < 0,01). Odczyny popromienne wczes-ne wystąpiły częściej u chorych otrzymujących wyłącznie RT niż u chorych otrzymujących RCHT (86,2% i 59%). Odczyny popromienne późne również przeważały w grupie chorych otrzymujących RT (31% i 27,9%). Wystąpienie odczynów wiązało się z wydłużeniem całkowitego czasu napromieniania. Wynikało to z konieczności zastosowania przerw, w tym również dłuższych niż 7 dni. Dotyczyło to przede wszystkim chorych starszych. Porównując chore otrzymujące RT i RCHT, wykazano, że przerwy w napromienianiu występowały częściej u chorych otrzymujących samodzielną radioterapię niż u osób poddanych radiochemioterapii (37,9% i 21,3%). A zatem autorzy zauważyli, że odczyny popromienne wczesne występowały zdecydowanie częściej niż odczyny popromienne późne. Częściej stwierdzono odczyny – zarówno wczes-ne, jak i późne – u chorych otrzymujących wyłącznie RT niż RCHT, co związane było z wiekiem chorych (p < 0,001) oraz ich stanem ogólnym – nie były one kwalifikowane do chemioterapii. Przerwy w napromienianiu dłuższe niż 7 dni występowały częściej u otrzymujących RT niż RCHT, co prowadziło do wydłużenia całkowitego czasu leczenia.