Choroba Castelmana – opis przypadku i przegląd piśmiennictwa - Lewandowska, Aleksandra; Ziółkowska, Ewa; Grzela, Monika; Windorbska, Wiesława (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Choroba Castelmana określana jest także jako naczyniowogrudkowy przerost węzłów chłonnych, olbrzymi przerost węzłów chłonnych, łagodny chłoniak olbrzymi lub hamartoma węzłów chłonnych. Choroba została po raz pierwszy opisana przez Castelmana i wsp. w 1956 r. w grupie chorych z ograniczonym powiększeniem węzłów chłonnych śródpiersia. Klinicznie wyróżnia się 2 postacie choroby: zlokalizowaną i wieloośrodkową (rozsianą). Istnieją 3 postacie histopatologiczne choroby: naczyniowo-szklista, plazmatyczno-komórkowa i przejściowa (mieszana). Przyczyna choroby nie jest znana, istnieje kilka teorii próbujących wyjaśnić przyczynę opisywanych zaburzeń. Przebieg szeregu chorób nowotworowych, zaburzeń o podłożu autoimmunologicznym lub infekcyjnym podobny jest do choroby Castelmana. Chociaż obraz histopatologiczny jest tu charakterystyczny, nie jest on jednak specyficzny tylko dla tego schorzenia. Zbliżone zmiany w obrazie histopatologicznym opisywane są w chorobie Hodgkina, co staje się przyczyną błędów diagnostycznych. Ścisła współpraca pomiędzy klinicystą i patologiem daje możliwość postawienia prawidłowego rozpoznania. Postać naczyniowo-szklista choroby Castelmana jest uważana za chorobę ograniczoną, o łagodnym przebiegu, 5-letnie przeżycie sięga 100 proc. Leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny, dający pełne wyleczenie w większości przypadków. Wieloośrodkowa lub rozsiana postać choroby Castelmana uważana jest obecnie za potencjalnie złośliwy rozrost limfatyczny związany z POEMS (polyneuropathy, organomegaly, endocrinopathy, monoclonal proteinemia, skin changes), oraz z osteosclerotic myeloma, mięsakiem Kaposiego i z AIDS. Ta postać charakteryzuje się agresywnym przebiegiem i złym rokowaniem, ze wskaźnikiem śmiertelności ok. 50 proc. i średnim przeżyciem 26 mies. Leczenie wieloośrodkowej postaci choroby jest najczęściej skojarzone. Stosuje się chemioterapię, steroidoterapię lub radioterapię. W literaturze opisano przypadki chorych leczonych chemioterapią opartą m.in. na cyklofosfamidzie czy azatioprynie. Optymalny sposób postępowania w tej chorobie nie jest ustalony.