Krwawienia czynnościowe - Soszka, Tomasz (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2010)
Krwawienia czynnościowe obejmują wszystkie nieprawidłowe krwawienia maciczne po wykluczeniu zmian anatomicznych, organicznych, układowych, jatrogennych i ciąży. W niniejszej pracy zwrócono szczególną uwagę na postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne w warunkach ambulatoryjnych z uwzględnieniem współudziału pacjentki w tym procesie. Przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat patofizjologii cyklu miesiączkowego i krwawień czynnościowych, opierając się na modelu angiogenezy. Opisano udział licznych biologicznie czynnych substancji (m.in. kinin, endotelin, czynników krzepnięcia, fibrynolizy, prostanoidów, czynników płytkowych) w procesach rozpadu i regeneracji czynnościowej warstwy endometrium. Uwzględniono nadrzędną rolę hormonów steroidowych (estrogeny, progesteron, aktywna follistatyna). Szczegółowy wywiad, odpowiednio dobrane badania diagnostyczne i dyskusja z pacjentką na temat opcji leczenia farmakologicznego lub, o ile to konieczne, zabiegowego to kolejne etapy postępowania w przypadku uciążliwych krwawień czynnościowych. W pracy przedstawiono nowoczesne metody diagnostyczne i lecznicze z szerokim przeglądem technik obrazowania, uzyskiwania materiału tkankowego oraz metod ablacji i resekcji endometrium. Szczególną uwagę zwrócono na dostępne metody ambulatoryjne (pipella, minihisteroskopia, termoablacja ambulatoryjna, ablacja fotodynamiczna, krioablacja). Leczenie farmakologiczne w zależności od intensywności krwawienia (ostre, przewlekłe) obejmuje estrogeny, OC, preparaty przezskórne, dopochwowe, iniekcje progestagenowo-estrogenowe, systemy wewnątrzmaciczne, Danazol, gonadoliberynę. Oprócz hormonów w leczeniu krwawień czynnościowych skuteczne okazały się niesteroidowe leki przeciwzapalne i antyfibrynolityki. Zwrócenie uwagi na pierwsze krwawienia miesięczne pozwala wstępnie zorientować się co do mechanizmów lokalnej i ogólnej hemostazy i może dać podstawę do rozszerzonej diagnostyki hematologicznej i endokrynologicznej.