Endometrioza w wieku przed- i okołomenopauzalnym – jak leczyć? - Spaczyński, Robert Z.; Mitkowska, Agnieszka (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2011)
Endometrioza, czyli obecność gruczołów i podścieliska endometrium poza jamą macicy, dotyczy przede wszystkim kobiet w wieku reprodukcyjnym. Rozpoznawana może być jednak także u kobiet po menopauzie i u nastolatek. Częstość zachorowań u kobiet w wieku pomenopauzalnym szacuje się na 2–5% wszystkich przypadków, z czego większość zanotowano u kobiet stosujących estrogenową hormonalną terapię zastępczą (HTZ). Etiopatogeneza powstawania ognisk endometrialnych po ostatniej miesiączce u pacjentek niestosujących HTZ może być powiązana z pozagonadalną aktywnością aromatazy – enzymu konwertujacego androstendion do estradiolu. Celem leczenia endometriozy w przypadku kobiet po menopauzie jest zniesienie dolegliwości bólowych. Efekt ten może zostać osiągnięty drogą leczenia farmakologicznego lub operacyjnego. Większość leków stosowanych w tej patologii ma na celu zmniejszenie ekspozycji na estrogeny. Do podstawowych grup zalicza się dwuskładnikowe hormonalne leki antykoncepcyjne (tabletki, plastry, pierścień dopochwowy), gestageny, a w terapii drugiego rzutu analogi gonadoliberyny (aGnHR), wkładkę wewnątrzmaciczną wydzielającą lewonorgestrel, danazol i gestrinon. Coraz częściej w przypadku kobiet po menopauzie stosuje się terapie eksperymentalne, zwłaszcza inhibitorami aromatazy, których mechanizm działania ukierunkowany jest na supresję lokalnej produkcji estrogenów. Leczenie operacyjne może także być terapią pierwszego rzutu u kobiet po menopauzie. W zależności od historii choroby, nasilenia dolegliwości oraz oczekiwań pacjentki zastosować można leczenie chirurgiczne w różnym zakresie – od miejscowego usunięcia zmian, poprzez przerwanie dróg przewodzenia bólu w miednicy mniejszej (neurektomia przedkrzyżowa), po usunięcie macicy bez przydatków lub z przydatkami.