Prognozowanie efektu napromieniania na podstawie oceny promieniowrażliwości tkanek zdrowych i guza nowotworowego – ograniczenia i możliwości - Szyfter, Krzysztof; Milecki, Piotr (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Radioterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia nowotworów złośliwych. Niestety, przeżycia chorych oraz intensywność powikłań popromiennych są nadal dalekie od oczekiwań. Z tego względu prognozowanie odpowiedzi guza poddanego napromienianiu oraz intensywności powikłań stałyby się niezwykle użyteczne, dając możliwość indywidualizacji leczenia. Obecnie w ocenie klinicznej pozostaje kilka testów. Jednym z nich jest test formowania kolonii komórkowych po dawce 2 Gy (SF2), który umożliwia określenie odpowiedzi dla guza oraz tkanki zdrowej. Jednak ze względu na długi czas oczekiwania na wyniki oraz zbyt małą specyficzność, nie znalazł zastosowania w rutynowej praktyce. Spośród innych metod diagnostycznych należy wymienić analizę uszkodzeń DNA i aberracji chromosomów dokonywaną za pomocą testu kometowego (ang. comet assay), mikrojądrowego (MN) oraz testu bleomycynowego. Kolejnym kierunkiem badań, umożliwiających określenie efektu radioterapii jeszcze przed jej rozpoczęciem, jest analiza molekularna komórek. Badania te wzbudzają bardzo dużo nadziei, ale jak dotychczas znajdują się we wstępnej fazie oceny. Praktyczne zastosowanie testów prognostycznych napotyka na trudności będące wynikiem złożoności i zmienności odpowiedzi komórki na napromienianie, którą determinują czynniki wewnętrzne (genetyczne) oraz czynniki zewnętrzne (sposób napromieniania, schorzenia internistyczne, leczenie operacyjne, cytostatykami, leczenie wspomagające). W podsumowaniu można stwierdzić, że możliwość prognozowania odpowiedzi na napromieniowanie zarówno w tkance zdrowej, jak i w guzie nowotworowym stanowi niezwykle kuszącą perspektywę, jednak obecnie nie można wskazać żadnego z testów, który znajduje rutynowe zastosowanie. Wydaje się, że największe szanse zastosowania będzie miał ten test, który pozwoli w sposób wystarczający skorelować wyniki testu z efektami klinicznymi napromieniania, a ponadto będzie szybki i tani.