Artykuł oryginalnyZabiegi kardiologii interwencyjnej u pacjentów z zespołem hipoplazji lewego serca po pierwszym etapie leczenia metodą Norwooda - Moszura, Tomasz; Dryżek, Paweł; Bobkowski, Waldemar; Góreczny, Sebastian; Mazurek-Kula, Anna; Moll, Jadwiga A.; Moll, Jacek J.; Sysa, Andrzej (Advances in Interventional Cardiology/Postępy w Kardiologii Interwencyjnej, 2011)
Wstęp : Zespół niedorozwoju lewego serca ( hypoplastic left heart syndrome – HLHS) ze względu na złożony charakter nieprawidłowości anatomicznych i hemodynamicznych stanowi nadal trudny problem terapeutyczny. W procesie wieloetapowego leczenia wciąż występują określone następstwa i powikłania, które zmniejszają skuteczność leczenia operacyjnego i zmuszają do wykonywania dodatkowych zabiegów interwencyjnych. Cel : Ocena charakteru niezbędnych zabiegów interwencyjnych u pacjentów z HLHS po pierwszym etapie leczenia metodą Norwooda, z uwzględnieniem różnych technik i rodzaju sprzętu oraz określenie skuteczności kardiologicznego leczenia interwencyjnego. Materiał i metody : W latach 1999–2010 w Pracowni Hemodynamiki Kliniki Kardiologii Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi wykonano 161 procedur kardiologii interwencyjnej u 88 dzieci z HLHS na poszczególnych etapach leczenia. U 38 pacjentów po pierwszym etapie wykonanym metodą Norwooda przeprowadzono 47 interwencji przezskórnych. Głównym problemem w tej grupie było zwężenie łuku lub cieśni aorty (20 pacjentów), zwężenie zespolenia komorowo-płucnego (8), zwężenie proksymalne gałęzi płucnych (6) oraz wtórna restrykcja na połączeniu międzyprzedsionkowym (4). Wyniki : W grupie 20 dzieci ze zwężeniem łuku lub cieśni aorty przezskórne zabiegi angioplastyki balonowej pozwoliły na poszerzenie zwężenia z wyjściowo 2,87 ±0,82 mm do 5,15 ±0,82 mm (p < 0,00001), z obniżeniem gradientu ciśnienia skurczowego z 29,38 ±15,40 mmHg do 7,14 ±4,28 mmHg (p = 0,00006) oraz ciśnienia skurczowego powyżej zwężenia z 86,52 ±16,44 mmHg do 81,38 ±15,65 mmHg (p = 0,0367). U 7 (87%) z grupy 8 dzieci z ciasnym zwężeniem zespolenia komorowo-płucnego wykonano skuteczne zabiegi interwencyjne. W 5 przypadkach (62%) wystarczało przeprowadzenie przezskórnej angioplastyki balonowej, w 2 przypadkach (25%) implantowano stenty wewnątrznaczyniowe do zespolenia Sano. Uzyskano wzrost saturacji tlenem krwi tętniczej po zabiegu z 52 ±12% do 75 ±4% (p = 0,002) oraz wzrost średnicy zwężenia z 2,28 ±0,48 mm do 4,14 ±0,69 mm (p = 0,0025). U 6 dzieci wykonano angioplastykę proksymalnego zwężenia gałęzi płucnych. Uzyskano poszerzenie zwężenia z 2,33 ±0,51 mm do 3,58 ±0,49 mm (p = 0,0099) oraz nieistotne statystycznie (p = 0,1851) zmniejszenie bezpośredniego gradientu ciśnienia skurczowego przez zwężenie z 3,33 ±1,63 mmHg do 2,5 ±1,05 mmHg. Wtórna restrykcja połączenia międzyprzedsionkowego była wskazaniem do interwencji u 4 dzieci. U wszystkich pacjentów uzyskano skuteczne powiększenie połączenia międzyprzedsionkowego z 4,2 ±1,15 mm do 9,9 ±3,17 mm (p = 0,0079), z obniżeniem ciśnienia w lewym przedsionku z 19,4 ±4,1 mmHg do 13,8 ±2,4 mmHg (p = 0,0075). W połowie przypadków wystarczające były zabiegi przezskórnej atrioseptostomii statycznej, u pozostałej dwójki dzieci implantowano stent do przegrody międzyprzedsionkowej. Wnioski : Przezskórne interwencje u pacjentów z HLHS po operacji sposobem Norwooda pozwalają na stabilizację stanu hemodynamicznego przed kolejnymi etapami leczenia, a w rezultacie redukcję liczby zabiegów chirurgicznych. Prezentowane nietypowe, ratunkowe zabiegi kardiologii interwencyjnej, takie jak stentowanie przegrody międzyprzedsionkowej czy krytycznie zwężonego zespolenia Sano, pomimo ryzyka powikłań, powinny być brane pod uwagę, gdy stan dziecka jest ciężki, a potencjalne korzyści z zabiegu są wymierne.