Artykuł oryginalnyKontrola ciśnienia tętniczego w zależności od występowania cukrzycy u chorych dializowanych otrzewnowo - Zbroch, Edyta; Maciorkowska, Dominika; Małyszko, Jolanta; Myśliwiec, Michał (Przegląd Kardiodiabetologiczny/Cardio-Diabetological Review, 2011)
Wstęp: Nadciśnienie tętnicze występuje powszechnie u chorych na cukrzycę zarówno typu 1, jak i typu 2. Wśród pacjentów z 10-letnim wywiadem cukrzycy typu 1 nadciśnienie tętnicze obserwuje się u ok. 5–10% chorych, z 20-letnim wywiadem – u ok. 33%, a po 40 latach trwania cukrzycy typu 1 – u ponad 70% chorych. Nadciśnienie tętnicze powszechnie występuje również u osób z przewlekłą chorobą nerek. Dotyczy ponad 60–80% pacjentów dializowanych, a kontrola ciśnienia tętniczego w tej populacji jest często niezadowalająca. Terapia niefarmakologiczna jest tu na ogół niewystarczająca, natomiast leczenie farmakologiczne jest zwykle wielolekowe i nadal stanowi wyzwanie dla nefrologów i diabetologów. Cel : Oszacowanie kontroli ciśnienia tętniczego wśród osób z przewlekłą chorobą nerek w stadium 5. leczonych dializą otrzewnową w zależności od obecności cukrzycy. Materiał i metody : Do retrospektywnej analizy danych uzyskanych z dokumentacji medycznej włączono 80 pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek (średnia wieku 57 lat), leczonych dializą otrzewnową w latach 2007–2011. Podczas wizyt ambulatoryjnych od chorych zebrano wywiad, mierzono ciśnienie tętnicze 2-krotnie podczas trzech kolejnych wizyt, oceniano wskaźnik masy ciała ( body mass index – BMI), diurezę resztkową i obecność obrzęków obwodowych oraz wykonano badania laboratoryjne i echokardiograficzne. Badanych pacjentów podzielono w zależności od obecności cukrzycy: grupa I – chorzy na cukrzycę, grupa II – pacjenci bez zdiagnozowanej cukrzycy. Przeanalizowano stosowane leczenie hipotensyjne oraz związek pomiędzy obecnością cukrzycy a kontrolą ciśnienia tętniczego, cechami przewodnienia i wielkością diurezy resztkowej. Wyniki : Do grupy I włączono 23 pacjentów (28%), a do grupy II 57 (71%). Wśród pacjentów z rozpoznaną cukrzycą 5 osób (21%) miało cukrzycę typu 1, 18 osób (78%) cukrzycę typu 2. Pacjenci z grupy I byli istotnie statystycznie starsi (mediana – 64 lata vs 53 lata, p < 0,05) oraz istotnie dłużej byli leczeni dializami (mediana – 39 mies. vs 17 mies., p < 0,05). Nie zanotowano różnic pomiędzy grupami w częstości występowania średnich wartości ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 mm Hg oraz w wielkości diurezy. U pacjentów z grupy I obserwowano istotnie częściej zwiększone wartości BMI (mediana – 30,7 kg/m 2 vs 23,67 kg/m 2 ) oraz częstszą obecność obrzęków obwodowych (78% vs 49%) w porównaniu z grupą II (p < 0,05). W grupie pacjentów z cukrzycą stwierdzono istotnie mniejsze stężenia fosforanów i parathormonu (p < 0,05). Nie obserwowano istotnie częstszego stosowania poszczególnych grup leków hipotensyjnych pomiędzy badanymi grupami. Badanie echokardiograficzne wykazało istotnie szerszy wymiar aorty wstępującej (3,6 cm vs 3,3 cm, p = 0,041) oraz przegrody międzykomorowej (1,3 cm vs 1,1 cm, p = 0,016) u chorych na cukrzycę. Pacjenci z cukrzycą typu 1 byli istotnie statystycznie młodsi, mieli mniejszą wartość BMI i ciśnienie tętnicze rozkurczowe, a także mniejszą diurezę resztkową w porównaniu z chorymi na cukrzycę typu 2. Wnioski: Nie wykazano istotnego wpływu obecności cukrzycy na kontrolę ciśnienia tętniczego u chorych dializowanych otrzewnowo oraz potwierdzono zwiększone ryzyko przewodnienia i przerostu mięśnia sercowego u tych chorych, u których dodatkowo występuje cukrzyca. Dlatego należałoby wprowadzić bardziej restrykcyjne ograniczenia spożycia sodu oraz lepszą kontrolę stanu nawodnienia wśród badanych chorych, szczególnie na cukrzycę. Ponadto powinno się rozszerzyć stosowanie leków z grupy inhibitorów konwertazy i blokerów receptora angiotensyny, zwłaszcza wśród pacjentów ze szczególnie wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. Potwierdzono również istotny wpływ zwiększonego BMI na kontrolę ciśnienia tętniczego.