Postępowanie przy wynaczynieniu leków stosowanych w leczeniu nowotworów - Karczmarek-Borowska, Bożena; Matczuk, Małgorzata (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2004)
W trakcie leczenia chemicznego, poza działaniami niepożądanymi mogą wystąpić miejscowe działania uboczne w postaci wynaczynienia leku. Odczyny miejscowe mogą pojawić się w trakcie podawania leku lub po jego zakończeniu. Konsekwencje wynaczynienia bywają różne – od niewielkiego zaczerwienienia i bólu do martwicy i głębokich uszkodzeń okolicznych tkanek oraz zaburzeń drożności naczyń żylnych. Wynaczynienie cytostatyku to niezamierzone przesączanie lub wyciek leku do przestrzeni okołonaczyniowej lub podskórnej w trakcie podawania. Czynniki, od których zależy stopień zniszczenia okolicznych tkanek związane są ze stanem naczyń żylnych, techniką kaniulacji, stężeniem leku, wielkością wynaczynienia oraz jego umiejscowieniem. W celu uniknięcia odczynu miejscowego wskazana jest obserwacja miejsca wkłucia w trakcie podawania cytostatyków. W przypadku wystąpienia wynaczynienia można zastosować leki działające miejscowo. Istnieją specyficzne środki (antidota), zalecane dla nielicznej grupy leków, takich jak cisplatina, dactynomycyna, doxorubicyna, epirubicyna, idarubicyna, mitomycyna mitoxantron, paklitaxel, docetaxel i alkaloidy vinca. Dotychczas stosowane środki o działaniu miejscowym to: tiosiarczan sodu, hialuronidaza, dimetylosulfoksyd lub sterydy. Dla pozostałych cytostatyków brak jest specyficznego antidotum. W przypadku odczynu miejscowego po zastosowaniu tych leków, w celu uniknięcia poważnych powikłań w obszarze wynaczynionym można zastosować podanie podskórnie soli fizjologicznej i/lub hialuronidazy oraz zimnego okładu. W przypadku wystąpienia głębokiego i długotrwałego owrzodzenia wskazane jest leczenie chirurgiczne. Celem naszej pracy jest analiza czynników związanych z wynaczynieniem, metody zapobiegania oraz postępowania przy wynaczynieniu.