Artykuł poglądowyGenetyka osobowości: krótki przegląd najnowszych badań - Oniszczenko, Włodzimierz (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2011)
W artykule dokonano krótkiego przeglądu badań z lat 2009–2011 dotyczących genetycznych podstaw osobowości. Przedstawiono badania opierające się na paradygmacie genetyki zachowania oraz badania asocjacyjne. Analizy genetyki zachowania wskazują na istotny wpływ czynników genetycznych i środowiskowych zarówno na zachowanie normalne, jak i patologiczne. Dostarczają również wiedzy o korelacjach genetycznych i środowiskowych cech oraz zaburzeń. W ostatnich latach wykazano wysokie korelacje genetyczne składników wytrzymałości psychicznej: kontroli, zaangażowania, wyzwania i zaufania, a także korelacje genetyczne pomiędzy składnikami wytrzymałości a stylami humoru i składnikami Wielkiej Piątki (Big Five). Inne dane informują o genetycznych korelacjach pomiędzy cechami PEN (psychotyczność, ekstrawersja, neurotyczność) a ryzykownymi zachowaniami seksualnymi. Wykazano też genetyczne korelacje zaburzeń zachowania oraz prospołeczności, negatywnej emocjonalności i śmiałości. Negatywna emocjonalność okazała się też genetycznie skorelowana z objawami obsesyjno-kompulsywnymi. Korelacji genetycznej towarzyszy zazwyczaj korelacja środowiskowa badanych cech i zachowań. Badania asocjacji informują o związkach pomiędzy cechami osobowości a polimorfizmami genetycznymi w obrębie genów kandydujących. Obok polimorfizmów w genach związanych z systemem dopaminergicznym i serotoninergicznym odkryto również powiązania cech osobowości z innymi genami. Wiele tych asocjacji odnosi się do cech opisanych w modelu Wielkiej Piątki. W badaniach tych oznaczano zarówno polimorfizmy pojedynczego nukleotydu, jak i polimorfizmy zmiennej liczby powtórzeń tandemowych. W najnowszych badaniach osobowości wykorzystywane są obie te grupy markerów biologicznych.