Mimikra waskulogenna i ekspresja metaloproteinazy MMP-9 w guzach nowotworowych jajnika u kobiet - Czekierdowski, Artur; Czekierdowska, Sylwia; Daniłoś, Jarosław; Rogala, Ewelina; Nowicka, Aldona (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2012)
Wstęp: W szybko rosnących guzach złośliwych komórki nowotworowe mają zdolność tworzenia własnej sieci kanałów naczyniowych, niezależnie od procesów zależnych od proliferacji śródbłonka mikronaczyń. Wysoka ekspresja metaloproteinaz macierzy międzykomórkowej (MMP) jest charakterystyczna dla guzów nowotworowych o intensywnych procesach angiogennych. Cel pracy : Zbadanie ekspresji metaloproteinazy macierzy typu 9 (MMP-9) w nowotworach jajnika oraz analiza zależności pomiędzy MMP-9 a występowaniem zjawiska mimikry naczyniowej. Materiał i metody : Badaniami objęto grupę 67 kobiet (41 po menopauzie), które były leczone operacyjnie z powodu guzów złośliwych (n = 62) i niezłośliwych jajnika (n = 5). Średnia wieku wynosiła 53,6 ±10,45 roku (mediana 54 lat, zakres 23–86 lat). Analizowano stopień zaawansowania klinicznego guza (wg FIGO) i stopień zróżnicowania histologicznego (G1-G3). W barwieniu metodami immunohistochemii wykorzystano metodę zmodyfikowanej reakcji Shiffa w celu identyfikacji struktur PAS-dodatnich, wskazujących na obecność mimikry naczyniowej w guzie. Odczyny barwne z przeciwciałem anty-MMP-9 stwierdzono w 52 guzach (77,6%). Ekspresja MMP-9 różniła się istotnie w zależności od typu histologicznego nowotworu, przy czym zmiany łagodne charakteryzowały się brakiem lub tylko słabą ekspresją MMP-9 (χ 2 = 27,1; p = 0,04). Wysoką ekspresję MMP-9 stwierdzono w 14 przypadkach (20%) pierwotnego raka jajnika. Zaawansowane nowotwory złośliwe (stopień III wg FIGO) charakteryzowały się częściej wysoką lub średnią ekspresją MMP-9 (26 z 45 przypadków) natomiast zmiany nisko zaawansowane (stopień I wg FIGO) wykazywały częściej słabą ekspresję MMP-9 lub jej brak (10 z 13 przypadków), różnice pomiędzy grupami były istotne statystycznie (χ 2 = 13,1; p = 0,04). Nie stwierdzono istotnych różnic w ekspresji MMP-9 w zależności od stopnia zróżnicowania histologicznego guza złośliwego (χ 2 = 6,4; p = 0,37) ani od statusu menopauzalnego badanych kobiet. Obecność struktur pseudonaczyniowych PAS-pozytywnych stwierdzono w 30 przypadkach (44,7%) raków jajnika. Metaloproteinazę macierzy typu 9 znacznie częściej wykrywano w guzach ze stwierdzoną mimikrą naczyniową (χ 2 2 2 = 15,8; p = 0,001). W nowotworach, w których występowały struktury PAS-pozytywne (30 przypadków) częściej ekspresja MMP-9 była wysoka (w 11 przypadkach) lub średnia (6 przypadków). Nowotwory bez struktur PAS-pozytywnych (37 przypadków) również charakteryzowały się słabą ekspresją MMP-9. Wniosek: Badanie ekspresji MMP-9 i występowania zjawiska mimikry naczyniowej mogą być ważnym składnikiem oceny fenotypu angiogennego nowotworów złośliwych jajnika u kobiet. Poznanie roli kolejnych czynników regulujących heterogeniczność różnych sposobów unaczynienia raka jajnika może być z kolei wskazówką co do wykorzystania nowych sposobów terapii blokujących proces powstawania alternatywnego unaczynienia tych guzów.