Przeciwciała przeciwko nukleosomom – nowy marker nefropatii toczniowej - Szewczyk, Agnieszka; Gliński, Wiesław (Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny, 2012)
Wprowadzenie. W ostatnich latach pojawiły się doniesienia o dużym znaczeniu diagnostycznym i prognostycznym przeciwciał przeciwko nukleosomom u chorych na toczeń rumieniowaty układowy (ang. systemic lupus erythematosus – SLE). Nukleosom jest jednostką składową chromatyny, zbudowaną z histonów H1, H2A, H2B, H3, H4, które oplatają nić DNA. Nukleosomy uwalniane są w procesie apoptozy komórek. Cel pracy. Ocena częstości występowania przeciwciał przeciwko nukleosomom w SLE oraz ich związku ze zmianami w nerkach i aktywnością choroby w skali SLAM. Materiał i metodyka . Badaniem objęto 52 pacjentów z SLE, u których metodą immunofluorescencji pośredniej (ang. indirect immunofluorescence – IIF) na komórkach Hep-2 stwierdzono przeciwciała przeciwjądrowe. Do wykrycia przeciwciał przeciwko dsDNA użyto testu IIF na komórkach Crithidia luciliae . W celu identyfikacji przeciwciał zastosowano test immunodyfuzji oraz immunoblotu EUROLINE (Euroimmun Medizinische Labordiagnostika Lubeck, Niemcy). Grupę kontrolną stanowiło 50 pacjentów z twardziną układową. Wyniki. Wśród chorych na SLE przeciwciała przeciwko nukleosomom stwierdzono u 20 (38%), natomiast wśród pacjentów z twardziną układową u 1 (2%). Analiza statystyczna porównująca grupę pacjentów z obecnymi przeciwciałami przeciwko nukleosomom z grupą osób bez tych przeciwciał nie wykazała związku ich występowania z płcią pacjentów, ich wiekiem, wiekiem w chwili początku choroby oraz czasem trwania choroby w momencie badania. Miana ANA w surowicach chorych bez przeciwciał nukleosomowych były istotnie statystycznie niższe od mian przeciwciał przeciwjądrowych, w których stwierdzono przeciwciała przeciwko nukleosomom (p = 0,0119). Przeciwciała przeciwko dsDNA u pacjentów z przeciwciałami przeciwnukleosomowymi występowały statystycznie częściej w porównaniu z grupą osób, u których nie wykryto przeciwciał nukleosomowych (p < 0,001). W 55% przypadków z przeciwciałami przeciwko nukleosomom stwierdzono patologię w obrębie nerek objawiającą się znamiennym białkomoczem powyżej 0,5 g/dobę i/lub nefropatią potwierdzoną biopsją nerki. U 30% pacjentów z przeciwciałami przeciwko nukleosomom białkomocz wynosił poniżej 0,5 g/dobę, a u 15% nie stwierdzono zmian nerkowych. Analiza statystyczna wykazała, że nerki były zajęte istotnie statystycznie częściej u pacjentów z obecnymi przeciwciałami przeciwko nukleosomom (odpowiednio p = 0,0025 i p = 0,0024), a także u chorych z przeciwciałami przeciwko dsDNA. Aktywność choroby oceniana w skali SLAM była większa u pacjentów z przeciwciałami przeciwko nukleosomom (mediana 11) niż u pacjentów bez tych przeciwciał (mediana 7,5). W analizie statystycznej z użyciem testu Wilcoxona nie wykazano istotności statystycznej, choć przy wyniku p = 0,0648 można stwierdzić wyraźną tendencję do występowania zwiększonych wartości tej skali u pacjentów z dodatnimi przeciwciałami przeciwko nukleosomom. Wnioski: Przeprowadzone badania wskazują, że przeciwciała przeciwko nukleosomom mogą być wartościowym markerem immunologicznym w diagnostyce SLE i wykazują związek z nefropatią toczniową.