Pacjentka chora na cukrzycę w gabinecie ginekologicznym – najczęstsze problemy kliniczne - Sobczuk, Anna (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2013)
Cukrzyca zaliczana jest do chorób cywilizacyjnych, ponieważ choruje na nią ok. 6,4% populacji w wieku 20–79 lat (w 95% przypadków jest to typ 2). W Polsce cukrzycę typu 2 stwierdzono u ponad 1,5 mln pacjentów, z czego 60% stanowią kobiety. Cukrzyca typu 2 długo nie daje żadnych objawów, często pozostaje nierozpoznana i nieleczona, prowadząc do nieodwracalnych w skutkach uszkodzeń narządów. Często jej pierwszym symptomem jest skłonność do ropnych zakażeń skórnych lub grzybicy. Według danych zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (PTG), grzybice powierzchowne należą do najczęstszych zakażeń u kobiet. W terapii zapalenia grzybiczego sromu i pochwy ( vulvovaginal candidosis – VVC) stosowane są leki z grupy azoli oraz antybiotyki polienowe. W leczeniu ostrych postaci VVC jak również w zapobieganiu nawrotom infekcji zalecane są pochodne triazolowe (flukonazol, itrakonazol). Wyniki ostatnio opublikowanych badań przemawiają za tym, że przedłużona terapia flukonazolem jest skuteczniejsza w leczeniu nawracających drożdżakowych zapaleń sromu i pochwy niż dotychczas stosowane „krótkie” schematy leczenia. Kolejnym istotnym powodem zgłaszania się kobiet chorych na cukrzycę do ginekologa jest problem doboru metod antykoncepcji. Jest on szczególnie istotny w tej grupie kobiet z uwagi na większe ryzyko zagrożenia dla kobiety i jej dziecka, kiedy ciąża jest nieplanowana. Wybierając preparat do antykoncepcji hormonalnej, powinno się wybrać ten o najmniejszym wpływie na metabolizm lipidów, węglowodanów oraz układ krzepnięcia. Progestageny wywierają potencjalnie niekorzystny wpływ na przemianę węglowodanową i lipidową. Wydaje się, że minitabletka gestagenna z gestagenem trzeciej generacji jest bezpieczna u kobiet chorych na cukrzycę. Nie powinno się zalecać antykoncepcji hormonalnej w cukrzycy o chwiejnym przebiegu, krótko po jej rozpoznaniu, w przypadku obecności powikłań (retinopatia, nefropatia, choroba wieńcowa serca czy miażdżyca kończyn dolnych), zwiększonego stężenia cholesterolu albo trójglicerydów oraz nadciśnienia tętniczego. Alternatywą dla doustnej antykoncepcji u kobiet chorych na cukrzycę może być wkładka domaciczna ( intra uterine device – IUD) z zawartością miedzi (bez zawartości gestagenów). Innym istotnym problemem klinicznym, z którym często zgłaszają się kobiety chore na cukrzycę do ginekologa, są nasilone objawy klimakteryczne. Terapia hormonalna okresu menopauzy ( menopausal hormone therapy – MHT) minimalizuje objawy klimakterium, ale pacjentki chore na cukrzycę często obawiają się stosowania MHT z uwagi na możliwość pogorszenia się kontroli cukrzycy. Najkorzystniejszą formą MHT w cukrzycy wydaje się stosowanie kombinacji estradiolu z octanem noretysteronu w postaci przezskórnej ze względu na brak istotnego wpływu na przemianę węglowodanową oraz zmniejszenie stężenia trójglicerydów. Preparaty przezskórne nie powodują zwiększenia stężeń trójglicerydów i ciśnienia tętniczego, co jest szczególnie ważne u chorych na cukrzycę typu 2, często skojarzoną z dyslipidemią oraz nadciśnieniem tętniczym w postaci zespołu metabolicznego. Ocenia się, że blisko u co trzeciej kobiety w okresie okołomenopauzalnym i aż u co drugiej w okresie pomenopauzalnym pojawiają się objawy tzw. pochwowe wynikające z zanikowego zapalenia pochwy. Cukrzyca zwiększa ryzyko nietrzymania moczu dwuipółkrotnie, jakkolwiek mechanizm, poprzez który choroba wpływa na jego rozwój i ciężkość, nie jest zrozumiały. Coraz więcej danych świadczy o tym, że cukrzyca typu 2 jest predyktorem występowania raka i zgonów z jego powodu. Wyniki przeprowadzonych metaanaliz współwystępowania cukrzycy typu 2 i raka wykazały, że względny wskaźnik ryzyka wystąpienia raka endometrium wynosi 2,1, raka sutka – 1,20, raka jelita grubego – 1,30.