Kardiotoksyczność antracyklin i kardioprotekcja. Fakty i mity - Deptała, Andrzej; Omyła-Staszewska, Joanna; Staszewska-Skurczyńska, Marzanna (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2004)
Nieodwracalne uszkodzenie serca często prowadzi do śmierci lub trwałego kalectwa. Kardiotoksyczność może być następstwem chemioterapii. Cytostatyki kardiotoksyczne to przede wszystkim leki z grupy antracyklin. Różnego stopnia uszkodzenie mięśnia sercowego występuje po zastosowaniu wszystkich obecnie dostępnych klinicznie antracyklin, a więc: doksorubicyny, daunorubicyny, epirubicyny, esorubicyny, aklarubicyny, idarubicyny i pochodnej antracyklin – mitoksantronu. Wśród czynników ryzyka rozwoju kardiomiopatii poantracyklinowej wymienia się: całkowitą dawkę kumulacyjną, wiek (powyżej 65 lat lub poniżej 4 lat), poprzedzające chemioterapię z użyciem antracyklin (lub równoczesne) napromienianie śródpiersia >20 Gy, uprzednie leczenie antracyklinami, obecne choroby serca (zastawkowe, pochodzenia niedokrwiennego, dotyczące mięśnia), nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, choroby wątroby oraz równoczesne stosowanie cyklofosfamidu. W związku z tym, należy zadać sobie dwa zasadnicze pytania: 1) jaki jest podstawowy mechanizm kardiotoksyczności antracyklin? 2) czy istnieją pewne sposoby, pozwalające wyeliminować niebezpieczeństwo rozwoju tego powikłania? Pomimo intensywnie prowadzonych badań naukowych i sporej liczby obserwacji klinicznych, jak do tej pory trudno udzielić na te pytania jednoznacznej i precyzyjnej odpowiedzi. Niezależnie od tego, przez ostatnie 30 lat, powstało szereg spektakularnych teorii próbujących wyjaśnić mechanizmy kardiotoksyczności antracyklin, a co za tym idzie zaczęto promować w praktyce klinicznej leki, które miałyby za zadanie chronić serce przed zgubnym wpływem antracyklin. Kierując się zasadą, że wiedza medyczna powinna opierać się na podstawach naukowych, autorzy obecnej pracy starali się wyłowić fakty związane z kardiotoksycznością antracyklin oraz sposobami jej zapobiegania i przeciwstawić je niektórym niepotwierdzonym opiniom (mitom) panującym w środowisku medycznym.