Panele biomarkerów białkowych oraz markery niebiałkowe w diagnostyce raka jajnika - Denel, Marta; Marczak, Agnieszka (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2013)
Rak jajnika, nie bez powodu zwany „cichym zabójcą”, stanowi jeden z najtrudniejszych problemów w ginekologii onkologicznej. Z uwagi na brak specyficznych symptomów rozpoznawany jest w zaawansowanych stadiach rozwoju choroby, co znacznie ogranicza skuteczność terapii. Istnieje więc potrzeba wprowadzenia nowoczesnych metod do wczesnej diagnozy tego nowotworu. Mogą one nie tylko pomagać w wykryciu raka, lecz także dostarczać informacji o efektywności stosowanej terapii przeciwnowotworowej. Ważne jest, by markery nowotworowe były oznaczane w sposób jak najmniej inwazyjny oraz mało kosztowny, aby mogły być stosowane w badaniach przesiewowych prowadzonych na dużą skalę. Obecnie standardem jest stosowanie markera białkowego CA125, który nie jest jednak dostatecznie czuły ani swoisty. Wspomaga się więc go oznaczaniem dodatkowych markerów białkowych i użyciem metod statystycznych. Zasadne jest stosowanie tzw. paneli biomarkerów, czyli testów oznaczających kilka substancji jednocześnie, w celu uzyskania jak najwyższej czułości oraz specyficzności. Zastosowanie znalazły algorytm ROMA oraz test OVA1. Wciąż trwają badania nad wprowadzeniem kolejnych markerów, w tym niebiałkowych. Dzięki szybkiemu rozwojowi genetyki, proteomiki oraz metabolomiki zidentyfikowano liczne związki, które mogą znaleźć zastosowanie w badaniach skriningowych w celu wczesnego wykrywania raka jajnika. Niniejsza praca przedstawia najnowsze doniesienia na temat biomarkerów w diagnostyce i leczeniu raka jajnika. Bardzo obiecująca wydaje się analiza materiału genetycznego, obejmująca zarówno wykrywanie mutacji genów, jak i zmiany epigenetyczne oraz badania mikroRNA.