Immunoterapia chorych na zaawansowanego czerniaka skóry - Mackiewicz, Jacek; Krokowicz, Łukasz (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2013)
Zachorowalność na czerniaka na świecie wzrasta. Czerniak jest jednym z najbardziej immunogennych nowotworów u ludzi. W ostatnich latach opracowano różne innowacyjne i obiecujące strategie terapeutyczne w czerniaku, które modulują odpowiedź immunologiczną lub docelowe różne wewnątrzkomórkowe szlaki. W badaniach III fazy, oceniających skuteczność nowych leków, wykazano korzyść w zakresie wydłużenia przeżycia chorych leczonych ipilimumabem (przeciwciało anty-CTLA-4) oraz wemurafenibem (inhibitor BRAF). Leki te zostały zarejestrowane w Europie i USA; również dabrafenib (inhibitor BRAF) i trametynib (inhibitor MEK) dopuszczono do obrotu w USA do leczenia przerzutowego czerniaka. Liczne nowe immunoterapeutyki, takie jak anty-PD-1, anty-PD-1L czy szczepionki rakowe, wykazują wysoki odsetek trwałych odpowiedzi po zastosowanym leczeniu u chorych na zaawansowanego czerniaka, jednak ich skuteczność musi zostać potwierdzona w badaniach III fazy. Wyniki pochodzące z badań przedklinicznych i klinicznych wczesnej fazy wskazują na wysoki potencjał immunoterapii skojarzonej z innymi lekami – obecnie wiele nowych terapii skojarzonych ocenianych jest w badaniach I lub II fazy u chorych na czerniaka z przerzutami.