CARDIAC SURGERYTruly low and high thromboembolic risk – impact of risk scores in real life - Ciurus, Tomasz; Sobczak, Sebastian; Lelonek, Małgorzata (Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska/Polish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, 2014)
Wstęp: Decyzja o doustnym leczeniu przeciwzakrzepowym następuje po analizie czynników demograficznych i klinicznych z użyciem skali CHA2DS2-VASc oraz oszacowaniu ryzyka wystąpienia powikłań krwotocznych (HAS-BLED). Celem badania była ocena w codziennej praktyce stratyfikacji ryzyka zakrzepowo-zatorowego w niezastawkowym migotaniu przedsionków. Materiał i metody: Spośród 81 kolejnych pacjentów dotychczas nieleczonych przeciwzakrzepowo, po uwzględnieniu kryteriów wykluczających, ostatecznie badaniem objęto 68. Pacjentów analizowano w zależności od ryzyka wystąpienia powikłań zatorowych: CHADS2 ≥ 2 (grupa I) vs CHADS2 < 2 i CHA2DS2-VASc ≥ 2 (grupa II) oraz płci. Doustne leczenie przeciwzakrzepowe prowadzono warfaryną, po uwzględnieniu preferencji pacjenta. Wyniki: Do grupy wysokiego ryzyka powikłań zatorowych zakwalifikowano 61 pacjentów (90%). U 26 pacjentów (43%), w tym 15 kobiet (57%), kwalifikacja ta była możliwa jedynie przy zastosowaniu skali CHA2DS2-VASc. W porównaniu z grupą CHADS2 ≥ 2 chorzy ci byli młodsi (72 ±10 vs 63 ±10 lat, p = 0,0002), rzadziej obcią?eni nadci?nieniem t?tniczym (żeni nadciśnieniem tętniczym (p = 0,03), a ryzyko krwawień było u nich niższe (HAS-BLED 1,23 ±0,65 vs 0,81 ±0,49, p = 0,03). Leczenia przeciwzakrzepowego nie wymagało (CHA2DS2-VASc = 0) 7 chorych (10%). W porównaniu z mężczyznami u kobiet częściej w wywiadzie występował udar niedokrwienny mózgu (2 vs 18%, p = 0,03), rzadziej choroba wieńcowa (58 vs 25%, p = 0,005). W trakcie 18-miesięcznej obserwacji leczenia warfaryną incydenty krwawienia wystąpiły u 9 chorych (13%), w tym 6 kobiet (67%). Podwójną terapię przeciwpłytkową otrzymywało 11 chorych (16%). Nie zarejestrowano powikłań zatorowych. Wnioski : Zastosowanie skal CHA2DS2-VASc i HAS-BLED pozwala w łatwy i precyzyjny sposób zidentyfikować pacjentów prawdziwie niskiego i wysokiego ryzyka powikłań zatorowych oraz podwyższonego ryzyka krwawień. Wydaje się, że kobiety są obarczone wyższym ryzykiem krwawień, pomimo rzadszego stosowania leków przeciwpłytkowych.