Ocena późnych powikłań po skojarzonym leczeniu miejscowo zaawansowanego raka piersi – obserwacje 5- i 10-letnie - Skołyszewski, Jan; Brandys, Anna; Pawlicki, Marek (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2004)
Celem pracy jest ocena powikłań wczesnych i późnych skojarzonego leczenia w grupie 430 chorych kobiet na zaawansowanego lokoregionalnie raka piersi w stopniu III B, leczonych w Centrum Onkologii w Krakowie w latach 1980–1992. Leczenie rozpoczynano od indukcyjnej chemioterapii z następowym leczeniem operacyjnym, pooperacyjną radioterapią, adjuwantową chemioterapią i hormonoterapią. Chemioterapię indukcyjną opartą na schemacie FAC, który zastosowano u 350 chorych, a na schemacie CMF u 80 chorych. Po podaniu 2–3 cykli chemioterapii przeprowadzano leczenie operacyjne sposobem Halsteda u 78 proc., a sposobem Pateya u 22 proc. chorych. Pooperacyjne leczenie napromienianiem zastosowano u 275 chorych, w tym u 250 napromieniano zarówno teren blizny, jak i regionalnych węzłów chłonnych. Po leczeniu miejscowym kontynuowano leczenie systemowe według schematu FAC nie przekraczając łącznej dawki 450 mg/m 2 doksorubicyny. Po osiągnięciu tej dawki u części chorych kontynuowano leczenie według schematu CMF, w latach 1980–1984 przez 12 mies., a po 1985 r. przez 6 mies. Chore po menopauzie otrzymywały tamoksifen w dawce 20 mg dziennie przez 2 lata. W całej badanej grupie 430 chorych na miejscowo zaawansowanego raka piersi w stopniu III B 5 lat przeżyło 34,9 proc. chorych w tym bez objawów raka 29,5 proc. Natomiast 10 lat przeżyło 13,9 proc., w tym bez objawów raka 10 proc. Toksyczność indukcyjnej chemioterapii była niewielka i nie stanowiła przerwy w leczeniu. Wystąpiły głównie powikłania G1–G2. Nieco gorzej tolerowana była chemioterapia adjuwantowa, gdzie obserwowano powikłania G3. Odległe powikłania leczenia skojarzonego stwierdzono u 93 (21,6 proc.) chorych. Najczęstszym z nich był nasilony obrzęk limfatyczny kończyny górnej. Popromienne zwłóknienie tkanki płucnej stwierdzono u 14 chorych, uszkodzenie splotu barkowego u 4 chorych. Po 10-letniej obserwacji 3 chore zmarły z powodu powikłań: 2 chore z powodu wystąpienia późnej kardiomiopatii poantracyklinowej i 1 chora z powodu zwłóknienia tkanki płucnej.