Risk factors of cardiac allograft vasculopathy - Szyguła-Jurkiewicz, Bożena; Szczurek, Wioletta; Gąsior, Mariusz; Zembala, Marian (Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska/Polish Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, 2015)
Pomimo postępów w zapobieganiu i leczeniu epizodów odrzucania, waskulopatia przeszczepionego serca ( cardiac allograft vasculopathy – CAV) pozostaje nadal istotnym czynnikiem ograniczającym długoterminowe przeżycie graftu. Etiopatogeneza CAV nie została w pełni poznana, jednak kluczową rolę przypisuje się uszkodzeniu komórek śródbłonka naczyń wieńcowych z udziałem mechanizmów immunologicznych i nieimmunologicznych. Do czynników immunologicznych należą różnice pomiędzy układem HLA biorcy i dawcy, obecność alloreaktywnych przeciwciał oraz epizody ostrego odrzucania przeszczepu. Natomiast wśród czynników nieimmunologicznych istotne są: wiek dawcy, uszkodzenie niedokrwienno-reperfuzyjne oraz zakażenie wirusem cytomegalii. Nie bez znaczenia są również klasyczne czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego (cukrzyca, nadciśnienie, otyłość i hiperlipidemia). W pracy przedstawiono przegląd dotychczasowej wiedzy na temat etiopatogenezy waskulopatii, roli śródbłonka i procesu zapalnego w jej powstawaniu, a także poddano analizie czynniki mogące służyć jako markery ryzyka rozwoju waskulopatii w przeszczepionym sercu.