Powikłania okulistyczne leczenia tamoksyfenem: opis przypadku i przegląd literatury - Hyży-Topolewska, Anna; Wojtacki, Janusz; Leśniewski-Kmak, Krzysztof; Różycki, Radosław (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2003)
Tamoksyfen jest syntetycznym antyestrogenem wykorzystywanym w leczeniu chorych na raki gruczołu piersiowego, wykazujące ekspresję receptora estrogenowego i/lub progestagenowego. Stosowany jest jako terapia uzupełniająca wczesnych postaci choroby, niezależnie od stanu menopauzalnego i zajęcia węzłów chłonnych pachowych, jak też w zaawansowanych stadiach nowotworu; trwają badania nad wykorzystaniem leku w chemoprewencji raka piersi w grupie chorych z wysokim ryzykiem zachorowania na nowotwór. Kilkudziesięcioletnie doświadczenie kliniczne ze stosowaniem tamoksyfenu wskazują, że jest to dobrze tolerowany, bezpieczny lek. Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych należą: uderzenia gorąca, krwawienia i upławy z dróg rodnych, bóle głowy; rzadziej występują nudności i wysypki skórne. Działania uboczne tamoksyfenu ze strony gałki ocznej obserwowane są rzadko: w badaniach retrospektywnych częstość ich występowania ocenia się na 0–23,5 proc., zależnie od dawki dobowej i skumulowanej leku oraz metodologii badań. Tamoksyfen może uszkadzać prawie wszystkie struktury narządu wzroku, za względnie charakterystyczne uważa się jednak retinopatię i keratopatię, które mogą przebiegać bezobjawowo; rzadziej obserwowane jest zapalenie nerwu wzrokowego. Przedstawiono przypadek 48-letniej chorej na raka gruczołu piersiowego (pT2pN0M0, IIo złośliwości wg Blooma-Richardsona, receptor estrogenowy i progesteronowy dodatni), u której po 6 mies. leczenia uzupełniającego tamoksyfenem w standardowej dawce 20 mg/dobę (dawka skumulowana ok. 3,7 g) wystąpiło odwracalne, obustronne pogorszenie ostrości widzenia z cechami retinopatii. Szczegółowy wywiad i badania dodatkowe wykluczyły inne przyczyny zaburzeń widzenia. W 4. tyg. po zaprzestaniu podawania tamoksyfenu zaburzenia ostrości wzroku ustąpiły. Zaobserwowano także częściową regresję zmian w dnie oka. Ponadto dokonano przeglądu literatury, poruszającej zagadnienie działań niepożądanych tamoksyfenu w obrębie narządu wzroku (epidemiologia, czynniki ryzyka, obraz kliniczny, diagnostyka różnicowa, zalecenia dotyczące badań przesiewowych).