Popromienna niedoczynność tarczycy - Błaszczyk, Piotr; Windorbska, Wiesława; Ziółkowska, Ewa; Bańkowska-Woźniak, Magdalena (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2005)
Cel: Ocena częstości występowania biochemicznych i klinicznych objawów niedoczynności tarczycy po przebytej radykalnej radioterapii nowotworów regionu głowy i szyi oraz ziarnicy złośliwej. Materiał i metody: Materiał obejmuje 64 chorych w wieku od 18 do 78 lat, napromienianych radykalnie z powodu nowotworów krtani, gardła środkowego i dolnego, ziarnicy złośliwej. Obszar napromieniany obejmował u wszystkich badanych układ chłonny trzech pięter szyi. Oceniano objawy kliniczne i poziom hormonu tyreotropowego (TSH), oraz hormonów tarczycy: trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4). Analizowano częstość występowania niedoczynności tarczycy w zależności od zastosowanego sposobu leczenia promieniami jonizującymi. Badania wykonano w okresie od roku do 4 lat po zakończeniu radioterapii. Wyniki: Biochemiczne objawy niedoczynności tarczycy zaobserwowano u 20,3 proc. pacjentów. U 14,1 proc. badanych zaobserwowano w surowicy podwyższony poziom hormonu tyreotropowego, a spadek poziomu tyroksyny u 10,9 proc. Kliniczne objawy niedoczynności tarczycy wykryto u 6,2 proc. napromienianych. Zaburzenia czynności tarczycy najczęściej obserwowano w grupie chorych, u których zastosowano leczenie skojarzone: leczenie operacyjne z całkowitym usunięciem krtani i uzupełniające pooperacyjne napromienianie. W grupie badanych, którzy otrzymali najwyższe dawki promieniowania w obszarze tarczycy zanotowano częstsze występowanie niedoczynności klinicznej i subklinicznej. Wzrost ryzyka niedoczynności tarczycy ze wzrostem dawki napromieniania nie został potwierdzony statystycznie. Wnioski: Niedoczynność tarczycy jest częstym powikłaniem po radioterapii nowotworów głowy i szyi, oraz ziarnicy złośliwej. Napromienianie obszaru obejmującego tarczycę dawką powyżej 38 Gy może być przyczyną niedoczynności tarczycy. Badanie czynności hormonalnej tarczycy przed i po radykalnej radioterapii nowotworów głowy i szyi, oraz ziarnicy złośliwej powinno być wykonywane rutynowo.