Białkowe inhibitory angiogenezy w terapii nowotworów - Olbryt, Magdalena; Szala, Stanisław (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2005)
Terapia antyangiogenna jest jedną z intensywnie badanych metod leczenia chorób nowotworowych. Polega na zahamowaniu wzrostu guza nowotworowego i przerzutów poprzez zablokowanie tworzenia nowych naczyń okołonowotworowych. Lek antyangiogenny to inhibitor angiogenezy hamujący proliferację komórek śródbłonkowych, migrację lub etap rekonstrukcji naczyń krwionośnych. Większość czynników antyangiogennych jest dobrze tolerowana, nie indukuje oporności oraz wykazuje działanie cytostatyczne. Jedną z badanych grup inhibitorów angiogenezy stanowią proteolityczne fragmenty białek endogennych, z których najlepiej zbadanymi są angiostatyna i endostatyna. W badaniach przedklinicznych wszystkie antyangiogenne polipeptydy silnie hamowały proces angiogenezy oraz wzrost różnych typów nowotworów. Zaobserwowano również zwiększoną skuteczność, gdy czynniki te łączono z radioterapią lub chemioterapią oraz gdy stosowano dwa inhibitory jednocześnie. Obecnie w fazie badań klinicznych znajduje się ponad 75 czynników antyangiogennych, z czego ponad 20 stanowią endogenne inhibitory angiogenezy. Dotychczasowe badania ujawniły wiele problemów związanych z oceną tych potencjalnych leków. Trudności sprawia wykazanie ich aktywności in vivo (określenie tzw. punktu końcowego, oznaczenie maksymalnej dawki), ocena skuteczności w leczeniu chorób nowotworowych oraz dobranie odpowiedniego schematu terapii. Pomimo wysokiej skuteczności w hamowaniu wzrostu nowotworów doświadczalnych, większość czynników antyangiogennych nie wykazywała podobnej aktywności przeciwnowotworowej w badaniach klinicznych. Przypuszcza się, że rozbieżności te wynikają głównie z niedoskonałości modelu zwierzęcego oraz z faktu, że w fazie klinicznej leki antyangiogenne badane są na niejednorodnych grupach pacjentów w stadium zaawansowanej choroby nowotworowej. W świetle uzyskanych wyników wydaje się, że czynniki antyangiogenne mogą być stosowane przede wszystkim w zapobieganiu rozwojowi choroby nowotworowej oraz we wspomaganiu terapii cytotoksycznych. W pracy tej przedstawiono wyniki badań terapeutycznych najważniejszych polipeptydowych czynników antyangiogennych, uzyskane w fazie przedklinicznej oraz omówiono problemy i perspektywy terapii antyangiogennej