Ocena wewnątrzgałkowych powikłań po terapii protonowej czerniaków naczyniówki - Romanowska-Dixon, Bożena; Markiewicz, Anna; Sas-Korczyńska, Beata; Medoń, Dominik; Walasek, Tomasz (Klinika Oczna / Acta Ophthalmologica Polonica, 2016)
Cel : badanie przeprowadzono w celu oceny popromiennych powikłań wewnątrzgałkowych, które wystąpiły po protonowej terapii czerniaków błony naczyniowej. Materiał i metody : badaniami objęto 105 pacjentów (grupa liczyła 48 kobiet i 57 mężczyzn) poddanych terapii protonowej czerniaka naczyniówki, leczonych na Oddziale Klinicznym Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Średnia wieku wszystkich chorych wynosiła 52,3 roku (kobiet – 51,8 roku, mężczyzn – 52,6 roku). Całkowita dawka promieniowania na guz to 60 cGy, była aplikowana w 4 frakcjach po 15 cGy (przez 4 kolejne dni). Ocenie poddano zależność wystąpienia powikłań od następujących czynników: wieku pacjenta, umiejscowienia czerniaka, wielkości guza – tj. jego wysokości (grubości), średnicy południkowej i równoleżnikowej podstawy, a także od czasu trwania obserwacji. Okres obserwacji wynosił od 5 do 57 miesięcy. Wyniki : wewnątrzgałkowe powikłania popromienne zaobserwowano u 33 spośród 105 leczonych chorych – u 18 chorych pod postacią retinopatii, w tym 4 przypadki obrzękowej makulopatii. Neuropatię stwierdzono u 8 chorych, jaskrę wtórną u 6 chorych, pojawienie się zaćmy lub progresję zaćmy już istniejącej u 9 chorych, zespół suchego oka u 4 chorych i zakrzep żyły środkowej siatkówki u 1 chorego. Wykazano istotną statystycznie zależność między czasem obserwacji a wystąpieniem powikłań. Powikłania występowały częściej i były bardziej nasilone w miarę wydłużania się czasu obserwacji. Nie wykazano istotnej statystycznie zależności między występowaniem powikłań a wiekiem pacjenta, wysokością, średnicami równoleżnikową i południkową podstawy guza oraz jego umiejscowieniem. Wnioski : każdy rodzaj radioterapii guzów wewnątrzgałkowych niesie ryzyko wystąpienia powikłań popromiennych, to dotyczy także terapii protonowej.