Ból a lokalizacja zmian chorobowych we wczesnych postaciach endometriozy leczonej pierwotnie laparoskopowo - Szram, Krzysztof; Malinowski, Andrzej; Banach, Renata; Derbich, Honorata; Biesiada, Jan (Menopause Review/Przegląd Menopauzalny, 2005)
Badaniami objęto 37 kobiet zakwalifikowanych do laparoskopii, u których podejrzewano endometriozę oraz 21 kobiet zakwalifikowanych do laparoskopii second look weryfikującej wyniki leczenia po półrocznej farmakoterapii analogami GnRH. U wszystkich badanych w I i II grupie rozpoznano I lub II stopień zaawansowania endometriozy wg rAFS. W obu grupach pacjentek poddano analizie występowanie dolegliwości bólowych, bądź ich brak oraz lokalizację i charakter ognisk chorobowych. Stwierdzono, że u kobiet z małym stopniem zaawansowania endometriozy zmiany chorobowe dotyczą głównie więzadła szerokiego macicy i więzadeł krzyżowo-macicznych. Natomiast występowanie dolegliwości bólowych we wczesnych postaciach endometriozy, pomimo leczenia farmakologicznego i chirurgicznego może wiązać się z obecnością zrostów w narządach rodnych. Wydaje się, że skuteczność skojarzonego leczenia chirurgicznego oraz farmakologicznego analogami GnRh jest częstokroć niewystarczająca już we wczesnych postaciach endometriozy narządów rodnych.