Obrzęk związany z zaawansowanymi schorzeniami – przyczyny, rozpoznanie i postępowanie lecznicze w opiece paliatywnej i hospicyjnej - Grądalski, Tomasz (Medycyna Paliatywna/Palliative Medicine, 2019)
Obrzęk jest częstym objawem u pacjentów u kresu życia, zwykle nieskutecznie leczonym. Zazwyczaj towarzyszy on wielochorobowości i ma złożone przyczyny. Głównym celem leczenia obrzęku w opiece paliatywno-hospicyjnej jest raczej poprawa komfortu, polepszenie lub utrzymanie sprawności i podniesienie jakości życia niż całkowite jego zniwelowanie. Pacjenci z prognozowanym dłuższym przeżyciem wymagają zastosowania kompleksowej fizjoterapii przeciwobrzękowej mającej udowodnioną skuteczność w redukcji objętości obrzęku, polegającej na wielowarstwowym bandażowaniu z podkładem bawełnianym lub gąbkowym, niekiedy z uzupełniającym odwodnieniem. U chorych z prognozowanym krótszym przeżyciem i mniej zaawansowanymi obrzękami o bardziej stabilnym przebiegu leczenie można rozpocząć od uniesienia kończyny, ręcznego drenażu limfatycznego lub kinezjotapingu. W daleko zaawansowanej niewydolności chłonnej z dużym ryzykiem limfotoku, gdy nawet niewielka kompresja nie jest możliwa, zaleca się rozważenie przeprowadzenia limfacentezy. Nawet w zaawansowanych przypadkach leczenie redukujące zastój lub tylko podtrzymujące może przynieść ulgę w cierpieniu i poprawę jakości życia.