Związki endokrynnie czynne w środowisku – jako zagrożenie dla zdrowia dzieci - Beszterda, Monika; Frański, Rafał (Pediatric Endocrinology Diabetes and Metabolism, 2018)
Związki endokrynnie aktywne (ang. endocrine disrupting chemicals, EDCs) stanowią grupę syntetycznych organicznych związków o zróżnicowanej strukturze chemicznej, do których zaliczamy m.in.: wybrane farmaceutyki, środki ochrony roślin, tworzywa sztuczne, plastyfikatory, polichlorowane bifenyle, dioksyny, środki opóźniające palność, dodatki do farb czy związki pochodzenia naturalnego, takie jak fito- i mykoestrogeny. Podlegamy codziennej ekspozycji na EDCs podczas konsumpcji skażonej wody i żywności, oddychania zanieczyszczonym powietrzem lub poprzez bezpośredni kontakt z substancją aktywną. Jednakże okres pre- i perinatalny, niemowlęctwo, dzieciństwo oraz pokwitanie należą do krytycznych okresów rozwoju, podczas których podatność na wystąpienie zaburzeń hormonalnych pod wpływem bodźców chemicznych jest wysoka (niska eliminacja ksenobiotyków z ustroju). Narażenie na środowiskowe kontaminanty wykazujące działanie estrogenne lub anty-androgenne może zaburzać prawidłowy rozwój żeńskiego układu rozrodczego, syntezę testosteronu i proces różnicowania płciowego, co prowadzić może do dysfunkcji jąder i rozwoju niepłodności u osób dorosłych. Dotychczas nie opracowano jeszcze skutecznych narzędzi do oceny ryzyka wywołanego obecnością EDCs w środowisku.