Związek stresujących wydarzeń życiowych z rozwojem raka gruczołu piersiowego - Bartków, Aleksandra; Ananicz, Bogumiła; Sieja, Krzysztof; Stanosz, Stanisław (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2002)
Rak gruczołu piersiowego, jako nowotwór związany z układem neurohormonalnym i immunologicznym, jest prawdopodobnie jednym z nowotworów najbardziej podatnych na wpływ stresujących wydarzeń życiowych. Przedstawiono przebieg reakcji stresowej i mechanizmy, przez które stres wpływa negatywnie na funkcje psychofizjologiczne. Krytyczne zdarzenia życiowe sprawiające trudności w przystosowaniu się do nich nazwane zostały stresującymi wydarzeniami życiowymi (stressful life events). W skali punktowej społecznego dostosowania pierwsze miejsce w średniej wartości punktowej kolejno zajmują: śmierć małżonka lub dziecka, rozwód, separacja, pobyt w więzieniu, śmierć członka bliskiej rodziny, własny uraz lub choroba. W wielu opracowaniach zalicza się utratę bliskiej osoby do kategorii bardzo stresujących wydarzeń życiowych (severe live events). Utrata bliskiej osoby jest często wykorzystywanym miernikiem stresu psychologicznego. W części cytowanych prac wykazano związek między stresującymi wydarzeniami życiowymi a rakiem gruczołu piersiowego. Natomiast w innych pracach nie potwierdzono hipotezy o istnieniu zależności między stresem psychologicznym a zachorowalnością na raka gruczołu piersiowego, co jednak może być związane z niedostatecznym metodologicznym opracowaniem tych badań. Jakkolwiek zakres wniosków dotyczących zależności między stresem i wystąpieniem raka piersi jest ograniczony ze względu na sposób pomiaru stresujących wydarzeń życiowych, to jednak ryzyko następowej diagnozy raka piersi może być związane z: 1) liczbą skumulowanych wydarzeń życiowych, których doświadczyła jednostka, 2) postrzeganą przez jednostkę ilością stresu, jakiego doświadczyła, 3) doświadczania określonego rodzaju stresu. Autorzy zwracają szczególną uwagę na rolę markerów stresu (adrenalina, noradrenalina, prolaktyna, kortyzol) w etiopatogenezie raka gruczołu piersiowego oraz mechanizmy, przez które stres wpływa negatywnie na funkcje psychofizyczne, układ neuroendokrynologiczny (oś: układ limbiczny-podwzgórze-przysadka-nadnercza) i układ immunologiczny. Wyniki całego szeregu prac doświadczalnych wskazują na promujący wpływ reakcji stresowej na procesy karcinogenezy. Stres zwiększa szybkość rozprzestrzeniania się przerzutów raka gruczołu piersiowego. Możliwe, że czynnikiem odpowiedzialnym za ten stan jest immunosupresyjny wpływ niektórych składników reakcji stresowej, np. kortykosteroidów. Celem wyjaśnienia, w jaki sposób poszczególne specyficzne wydarzenia życiowe, szczególnie utrata bliskiej osoby, mogą wpływać na wystąpienie raka, autorzy niniejszej publikacji sugerują połączenie badań psychologicznych z mechanizmami biologicznymi, markerami stresu, co wymaga ścisłej współpracy psychologów i lekarzy. Pełne potwierdzenie i szersze uznanie hipotezy o związku stresujących wydarzeń życiowych z rakiem gruczołu piersiowego pozwoli uznać kobiety z tymi wydarzeniami, szczególnie utratą bliskiej osoby, za grupę ryzyka rozwoju raka tego narządu.