Pozarejestracyjne sposoby podawania leków w opiece paliatywnej – przegląd narracyjny - Grądalski, Tomasz; Szostakiewicz, Marta (Medycyna Paliatywna/Palliative Medicine, 2020)
Pozarejestracyjne zastosowanie leków stanowi rutynowe postępowanie objawowe w opiece paliatywnej i hospicyjnej w Polsce. W artykule dokonano przeglądu narracyjnego recenzowanych artykułów omawiających tę problematykę. Wyróżniono następujące grupy procedur: podanie podskórne (amikacyny, butylobromku hioscyny, ceftriaksonu, deksametazonu, furosemidu, lewomepromazyny, haloperidolu, ketaminy, midazolamu, metoklopramidu, ranitydyny, magnezu, lignokainy, ketaminy, walproinianu oraz 0,9% chlorku sodu); podanie podjęzykowe (dożylnego roztworu fentanylu, kropli ocznych atropiny i pilokarpiny), nebulizacja (gentamycyny, furosemidu i morfiny), podanie miejscowe (kwasu traneksamowego, morfiny i ketaminy), dekompozycja tabletek (akceptowalna jedynie pod ściśle określonymi warunkami i gdy niedostępne są formy zgodne z rejestracją), łączenie dwóch leków w strzykawce (morfiny, midazolamu, metoklopramidu, butylobromku hioscyny, haloperidolu i lewomepromazyny, rozpuszczonych w 0,9% chlorku sodu). Procedury te mają rekomendacje oparte na słabych wprawdzie dowodach, jednakże mogą być stosowane, o ile alternatywne metody zgodne ze wskazaniami są niedostępne. W przypadkach koniecznych, po uzyskaniu zgody i pod warunkiem ścisłego monitorowania terapii zastosowania pozarejestracyjne leków są w praktyce klinicznej dopuszczalne.