Rozpowszechnienie, identyfikacja, objawy intoksykacji i leczenie zatruć nowymi analogami fentanylu na przykładzie cyklopropylofentanylu (MAF) - Fudalej, Sylwia (Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania, 2021)
Śmiertelność związana z intoksykacją nowymi analogami fentanylu jest dużym problemem w różnych rejonach świata, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych. W Polsce już od 2014 r. notowano zatrucia tymi substancjami. Liczba zgonów po przedawkowaniu nowych analogów fentanylu jest z pewnością niedoszacowana ze względu na wysokospecjalistyczne techniki analityczne potrzebne do identyfikacji. Ich szczególnie wysoka toksyczność wiąże się z siłą działania wielokrotnie wyższą od morfiny, np. karfentanyl jest 10 000 razy bardziej aktywny niż morfina. Wynika to z lepszej rozpuszczalności w lipidach i łatwiejszego przenikania przez barierę krew–mózg. Rokrocznie syntetyzowane są nowe pochodne fentanylu. Jedną z nich jest cyklopropylofentanyl, znany w Polsce pod nazwą MAF. Najczęstsze objawy przedawkowania pochodnych fentanylu są podobne do objawów po zażyciu innych opioidów. Mogą jednak wystąpić mniej charakterystyczne symptomy, np. halucynacje, urojenia, obniżenie nastroju, lęk, pobudzenie, dezorientacja i zaburzenia świadomości. Najpoważniejsze powikłanie to depresja oddechowa – bardziej nasilona i pojawiająca się szybciej niż po przedawkowaniu heroiny. Do jej odwrócenia zwykle potrzebna jest wyższa dawka naloksonu. Zalecane leczenie polega na podawaniu powtarzanych i szybko zwiększających się dawek naloksonu. Wysoką skuteczność w zapobieganiu zgonom związanym z przedawkowaniem fentanylu opisywano w przypadku stosowania programów prewencyjnych typu „Take-home naloxone”. W pracy przedstawiono aktualne dane dotyczące rozpowszechnienia, identyfikacji i działania cyklopropylofentanylu. Opisano przypadki kliniczne intoksykacji zebrane na podstawie dostępnego piśmiennictwa. Omówiono zalecane postępowanie w sytuacji przedawkowania nowych pochodnych fentanylu i uzależnienia od tych substancji.