Radioterapia jako metoda leczenia paliatywnego przerzutów do kości - Milecki, Piotr (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2002)
Jedną z metod leczenia przerzutów do kości w przebiegu choroby nowotworowej jest miejscowe napromienianie. W bólach kostnych o znacznym nasileniu, kiedy niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i opioidy nie przynoszą oczekiwanego efektu, zastosowanie radioterapii u ok. 80 proc. chorych powoduje zmniejszenie dolegliwości bólowych. Leczenie przerzutów do kości stanowi znaczną część pracy wykonywanej w zakładach radioterapii, znajdując zastosowanie u ok. 40 proc. wszystkich napromienianych chorych. Klasycznymi wskazaniami do tej formy terapii są dolegliwości bólowe, dokonane złamanie patologiczne kości. Przerzut do kości bez towarzyszących dolegliwości bólowych lub zaburzeń neurologicznych może nie stanowić jednoznacznego wskazania do paliatywnej radioterapii w opinii niektórych badaczy. W przypadku złamania patologicznego kości długiej, w pierwszej kolejności winno się dążyć do jej zaopatrzenia chirurgicznego, a następnie w dalszej kolejności uzupełniająco napromieniać. Napromienianie ma na celu zniszczenie resztkowego nacieku nowotworowego pozostałego w loży pooperacyjnej, stwarzając warunki do uzyskania pełnego wygojenia złamania. Natomiast złamanie patologiczne w żebrach, mostku, kościach miednicy jest typowym wskazaniem do samodzielnej radioterapii. Ogólną zasadą leczenia chorych z przerzutami do kości winna być jak najmniejsza uciążliwość terapii (krótki czas leczenia, nieskomplikowane planowanie). Z tego też powodu przede wszystkim należy uwzględnić w napromienianiu schemat 1-dniowego leczenia z zastosowaniem wysokich dawek frakcyjnych. Takie napromienianie jest równoważne pod względem efektywności metodom frakcjonowania, w których stosuje się wyższą dawkę całkowitą, ale w dłuższym czasie leczenia. Również nie stwierdzono w dotychczas przeprowadzonych badaniach klinicznych, aby efekt przeciwbólowy po zastosowanej radioterapii zależał jednoznacznie od rodzaju utkania histopatologicznego nowotworu. Ucisk rdzenia kręgowego, spowodowany przerzutem nowotworowym wymaga szybkiej diagnostyki oraz natychmiastowego wdrożenia leczenia napromienianiem. Najczęściej stosowaną strategią napromieniania jest radioterapia prowadzona przez kilka dni dawki do dawki całkowitej ok. 20 Gy lub w jednorazowej dawce frakcyjnej 8 Gy. Należy podkreślić, że w każdym przypadku przerzutu do kości należy rozważyć możliwość włączenia leczenia bisfosfonianami.