Pozawałowa niewydolność serca - wielowymiarowe podejście do pacjenta. - Jakubowska, Paulina Maria; Bieniek, Iwona; Grzelakowski, Paweł (Pielęgniarstwo w Opiece Długoterminowej / Long-Term Care Nursing, 2023)
Choroba niedokrwienna serca, która jest najczęstszą przyczyną przewlekłej niewydolności serca, odpowiada (według danych Światowej Organizacji Zdrowia na rok 2019) za największą ilość zgonów w Polsce i na świecie [1]. Niniejszy artykuł powstał w związku z aktualizacją wytycznych ESC (European Society of Cardiology) dotyczących diagnostyki i leczenia niewydolności serca w 2021 roku. Przesłanką do stworzenia niniejszego opracowania była potrzeba zwięzłego przedstawienia tego zagadnienia, ze zwróceniem uwagi na kompleksowe i długofalowe podejście do opieki. Skupiono się w nim szczególnie na pozawałowej niewydolności serca, natomiast większość zaleceń odnosi się do niewydolności serca w ogóle, niezależnie od jej przyczyny. Pacjenci z rozpoznaniem przewlekłej pozawałowej niewydolności serca wymagają kompleksowego i wielokierunkowego podejścia lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów. Powinno ono obejmować farmakoterapię, leczenie niefarmakologiczne, a w wybranych przypadkach - elektroterapię, przeszczep serca oraz leczenie paliatywne.