Zapalenie błony naczyniowej ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego – wybór optymalnej farmakoterapii - Kubicka-Trząska, Agnieszka (Klinika Oczna / Acta Ophthalmologica Polonica, 2024)
Zapalenia błony naczyniowej (ZBN) są piątą przyczyną ślepoty w krajach rozwiniętych. Pojawiające się powikłania miejscowe w ich przebiegu są wynikiem nie tylko samego toczącego się zapalenia, lecz także terapii glikokortykosteroidami, która stanowi podstawę leczenia tej grupy schorzeń. Glikokortykosteroidy podawane w postaci kropli ocznych, iniekcji okołogałkowych, doszklistkowych, nadnaczyniówkowo czy systemowo są istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju wielu powikłań okulistycznych. Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych terapii glikokortykosteroidami jest wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, który może prowadzić do rozwoju jaskry wtórnej indukowanej glikokortykosteroidami, a ta nieleczona może być przyczyną nieodwracalnego uszkodzenia widzenia. Dlatego wskazane jest regularne monitorowanie ciśnienia wewnątrzgałkowego u chorych na ZBN. Wśród wielu czynników ryzyka wzrostu ciśnienia w trakcie terapii glikokortykosteroidami wymienia się m.in. stosowanie glikokortykosteroidów o dużej mocy działania przeciwzapalnego: prednisolonu, deksametazonu. Z kolei glikokortykosteroidy o mniejszej mocy działania – loteprednol czy fluorometolon – charakteryzuje niskie ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Osobnicza reakcja na glikokortykosteroid w postaci wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego dotyczy około 35% populacji, a osoby te są określane jako wrażliwe na glikokortykosteroidy (steroid-responders). W przypadku zdiagnozowania jaskry konieczna jest modyfikacja prowadzonego leczenia glikokortykosteroidami, której celem jest zachowanie równowagi między utrzymaniem pełnej kontroli nad ZBN a normalizacją ciśnienia wewnątrzgałkowego. Lekami przeciwjaskrowymi I rzutu w terapii jaskry u chorych na ZBN są β-adrenolityki oraz inhibitory anhydrazy węglanowej. α2-agonistów zalicza się do leków II rzutu. Prostaglandyny i leki hiperosmotyczne mają ograniczone zastosowanie w tej grupie chorych. Lekami bezwzględnie przeciwwskazanymi są miotyki. Celem artykułu jest przedstawienie klasyfikacji oraz współczesnej wiedzy na temat patofizjologii, czynników ryzyka i postępowania farmakologicznego u chorych na ZBN ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego.