Nowotworowy prokoagulant (CP) w chirurgicznej diagnostyce onkologicznej - Szajda, Sławomir D.; Snarska, Jadwiga; Skrzydlewski, Zdzisław; Zwierz, Krzysztof (Contemporary Oncology/Współczesna Onkologia, 2005)
Znaczne zaawansowanie procesu nowotworowego w chwili podjęcia leczenia jest główną przyczyną wysokiej umieralności z powodu nowotworów złośliwych. Wykrycie nowotworu w stadium jak najwcześniejszym oraz podjęcie wczesnego leczenia zdecydowanie zwiększa szanse pacjenta na wyleczenie. Postęp w diagnostyce onkologicznej obserwowany jest od roku 1846, kiedy to po raz pierwszy w diagnostyce szpiczaka mnogiego zastosowano badanie białka Bence-Jonesa w moczu. Badania enzymów oraz innych substancji syntetyzowanych przez organizm ludzki, prowadzone w kolejnych dziesięcioleciach, pozwoliły na wyodrębnienie potencjalnych wskaźników rozwoju choroby nowotworowej, określanych powszechnie mianem markerów nowotworowych. Przełomem w badaniach nad markerami nowotworowymi okazało się odkrycie i zastosowanie w rutynowej diagnostyce onkologicznej antygenu kanceroembrionalnego (CEA) i alfa-fetoproteiny (AFP). Obecnie markery nowotworowe, obok wywiadu i diagnostyki obrazowej, pełnią ważną rolę w wykrywaniu nowotworów złośliwych oraz monitorowaniu ich przebiegu. Takim markerem nowotworowym może być aktywność nowotworowego prokoagulanta (CP), określanego w piśmiennictwie markerem choroby nowotworowej. Istotny wzrost aktywności CP w surowicy krwi (w porównaniu do aktywności CP w surowicy krwi osób zdrowych) stwierdzono w rakach przewodu pokarmowego (przełyku, żołądka, wątroby, trzustki, jelita grubego) czy tarczycy. Wyniki naszych badań i innych autorów sugerują możliwość wykorzystania aktywności CP w diagnostyce onkologicznej przewodu pokarmowego i tarczycy oraz nowotworów narządów płciowych żeńskich.