Psychiatria metaboliczna – nowa koncepcja etiopatogenezy i leczenia zaburzeń psychicznych - Łojko, Dorota; Rybakowski, Janusz (Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology, 2024)
Psychiatria metaboliczna, która wywodzi się z wieloletnich obserwacji i badań (zarówno w zakresie nauk podstawowych, jak i klinicznych) wskazujących na powiązania między zaburzeniami metabolicznymi a chorobami psychicznymi, proponuje uznanie czynników zakłócających i upośledzających metabolizm komórkowy za elementy etiopatogenetyczne zaburzeń psychicznych. Do tych czynników zaliczane są przede wszystkim: tzw. hipometabolizm glukozy w mózgu, zaburzenia w zakresie neuroprzekaźników, stres oksydacyjny, procesy zapalne i stan mikrobiomu. Istotną rolę patogenetyczną we wszystkich tych procesach odgrywa czynność mitochondriów. Badania ostatniej dekady wykazały nieprawidłowości czynności mitochondriów w wielu zaburzeniach psychicznych. Jeśli mitochondria są dysfunkcyjne, wpływa to na funkcjonowanie mózgu – niektóre obszary mózgu mogą stać się nadaktywne, podczas gdy inne mogą stać się hipoaktywne (co doprowadza do określonych prezentacji klinicznych w postaci psychopatologii, np. depresji lub zaburzeń koncentracji uwagi), mogą powstawać zaburzenia neurorozwojowe czy neurodegeneracja. W myśl koncepcji metabolicznej leczenie zaburzeń psychicznych powinno obejmować zarówno diagnozowanie nieprawidłowości metabolicznych, jak i ukierunkowane leczenie w celu uzyskania ich poprawy. Jedną z najczęściej stosowanych metod jest terapia ketogeniczna, która może wpływać korekcyjnie na wszystkie wymienione metaboliczne elementy patogenetyczne. Terapia ketogeniczna polega na stosowaniu medycznej interwencji w postaci diety ketogenicznej generującej stan ketozy, który jest odpowiednio monitorowany. Dotychczas uzyskano zachęcające wyniki stosowania tej diety w różnych zaburzeniach psychicznych. W wielu przypadkach doszło do redukcji nasilenia objawów chorobowych, a nawet ich remisji. Zakończono kolejne badania kliniczne, a ok. 20 jest obecnie w toku, oczekiwane są publikacje ich wyników w najbliższych miesiącach.