Wczesna opieka paliatywna – przegląd narzędzi kwalifikacji, efektów klinicznych oraz modeli organizacji - Kobiernik, Adam T.; Zagajewska, Aleksandra; Żurawski, Andrzej; Dzierżanowski, Tomasz (Medycyna Paliatywna/Palliative Medicine, 2026)
W ostatnich dekadach roœnie liczba chorych na nowotwory, co zwiększa zapotrzebowanie na opiekę paliatywną jako integralną część terapii onkologicznej. Wczesna opieka paliatywna (ang. early palliative care – EPC) definiowana jest jako wdrożenie wsparcia wielowymiarowego, tzn. fizycznego, emocjonalnego, społecznego i duchowego, już na etapie rozpoznania zaawansowanego nowotworu, równolegle z leczeniem przyczynowym. Kryteria kwalifikacji obejmują m.in. stan sprawnoœści, obciążenie objawami oraz progresję choroby, co jest ujęte w najczęściej wykorzystywanych narzędziach przesiewowych, takich jak kwestionariusze ESAS, DART i STEP. Badania kliniczne wskazują, że EPC może poprawiać jakość życia, łagodzić objawy depresji i bólu oraz wydłużać przeżycie, choć wyniki bywają niejednoznaczne i zależą od indywidualnego profilupacjenta oraz zakresu interwencji. Modele organizacyjne wczesnej opieki paliatywnej obejmują konsultacje interdyscyplinarne, sesje terapeutyczne, wizyty domowe czy telemedycynę. Aby EPC mogła być skutecznie wdrażana i rozwijana, zasadne jest prowadzenie dalszych wysokiej jakości badań, a w dłuższej perspektywie formułowanie rekomendacji dotyczących organizacji opieki, z możliwością ich adaptacji do realiów poszczególnych systemów ochrony zdrowia.